Thủ Thuật về Hoàng tử trong tiếng anh đọc là gì Mới Nhất
Bạn đang tìm kiếm từ khóa Hoàng tử trong tiếng anh đọc là gì 2022-01-15 13:58:02 san sẻ Thủ Thuật về trong nội dung bài viết một cách 2022.
Hoàng tử (chữ Hán: 皇子; tiếng Anh: Imperial Prince), mang nghĩa “Con trai của Hoàng thất”, là cách gọi những người dân con trai của Hoàng đế trong vùng văn hóa truyền thống chữ Hán như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản cùng Nước Hàn. Đối với những người dân mang tước Vương, con trai của mình được gọi là Vương tử (王子; Royal Prince).
Tranh vẽ những tiểu hoàng tử của Minh Hiến Tông. Tuy nhiên trong ngôn từ tân tiến của Việt Nam, do sự không nhất quán xưng hô của quân chủ Việt Nam (Quốc vương và Hoàng đế) nên sự phân biệt giữa “Hoàng tử” cùng “Vương tử” không rõ ràng, thường thì từ “Hoàng tử” vốn để làm chỉ đến “Con trai Vua” nói chung. Trung QuốcSửa đổiTừ thời Tiên Tần đến Lưỡng HánSửa đổiTừ thời Tiên Tần, vị thế “Con trai của Vua”, bất luận Thiên tử hay chư hầu, thì cũng đều vượt trội hơn Công khánh và con cháu quý tộc khác. Ngoại trừ Trữ quân sẽ kế vị, những Vương tử cùng Công tử đều phải có độc quyền riêng trong khối mạng lưới hệ thống xã hội, một trong những độc quyền ấy đó là được sở hữu đất phong truyền thừa, gọi là Thực ấp (食邑), cùng với tước hiệu trong khối mạng lưới hệ thống quý tộc trọn vẹn có thể truyền thừa vĩnh viễn. Thời điểm Vũ vương nhà Chu lập quốc, ngoài người kế vị thì những Vương tử không thể kế vị thường được phong làm Quốc quân của những nước chư hầu, tước Công, tước Hầu hoặc tước Bá. Nhưng thường thì họ được là [Trọng; 仲], [Thúc; 叔] hay [Quý; 季] kèm tên thật hoặc tên của đất phong[Chú 1]. Một số ví dụ nổi bật nổi bật là Quắc Trọng, Quắc Thúc thời Văn vương, Chu thúc Đán, Khang thúc Phong, Thành thúc Vũ, Nhiễm quý Tái thời Vũ vương, Đường thúc Ngu thời Thành vương hay như thể Vương thúc Hổ (tức Vương thúc Văn công) thời Tương vương được phong tước Hầu, lập hẳn một nước gọi là Vương Thúc. Con của những chư hầu gọi là Công tử, cũng trọn vẹn có thể được ban thực ấp cùng tước phong, nhưng không thể trở thành quốc quân chư hầu như những con của Thiên tử được. Bích họa Vương công thời Đông Hán cưỡi chiến xa có ngựa kéo. Sau thời kỳ Tần Thủy Hoàng, con của những Thiên tử đều được gọi là “Hoàng tử” chính vì những vị Thiên tử đã là Hoàng đế. Con của Hoàng tử, tức cháu nội của Hoàng đế được gọi là tên tuổi Hoàng tôn (皇孫). Cháu của Hoàng tử, tức cháu chắt của Hoàng đế là Hoàng tằng tôn (皇曾孫). Nhìn chung, nguyên tắc để gọi là chữ “Hoàng” này đều phải lấy thân phận bản thân so với Hoàng đế đương kim, còn nếu như không riêng gì có trọn vẹn có thể dùng “Tôn” cùng “Tằng tôn” như thường thì khi nói về con cháu. Những cách gọi này còn có từ đời Tây Hán và những đời sau đều sử dụng, nhưng trước mắt xét vào thời Hán thì có vẻ như chỉ có hậu cuệ của Hoàng thái tử mới gọi như vậy, như Lưu Tiến – con trai của Vệ Thái hậu Lưu Cứ và là cháu nội Hán Vũ Đế, được gọi là 「”Sử Hoàng tôn”」[1]. Trong khi đó, Lưu Tương được gọi 「”Cao Hoàng đế Đích trưởng tôn”」 mà thôi[2]. Điều này còn có liên hệ với việc Hoàng thất Đại tông kế vị và Hoàng thất Tiểu tông được phái ra làm Phiên vương. Chế độ Đông Á xem trọng phụng sự tổ tiên, nhưng chỉ cho một người con trai cả nhận trách nhiệm này. Cha mẹ sau khoản thời hạn qua đời, con cháu chia nhà, con trai trưởng thụ hưởng lớn số 1 và tiếp tục nhang khói – được gọi là 「”Đại tông”; 大宗」, mà những con trai thứ đều chia nhánh khác, gọi là 「”Tiểu tông”; 小宗」. Việc “phân nhà” này của dân gian cũng rất được quyết sách quân chủ Đông Á thu dụng, từ đời Chu thì những chư hầu sớm vận dụng khi đã có những “Tông tử” thừa kế và những con thứ ra riêng. Và những Tiểu tông này được gọi chung bằng tên tuổi 「Tông thất; 宗室」. Các vị Hoàng tử từ thời Tây Hán, ngoại trừ Hoàng tử được chọn làm Trữ quân mà thụ phong Hoàng thái tử, trở thành “Đại tông” của Hoàng thất, còn những Hoàng tử khác sẽ thường được phong Chư hầu Vương (諸侯王), tức rằng họ sẽ tiến hành phong tước Vương và được ban một lãnh thổ sắp xếp xung quanh kinh thành để lập “Quốc gia” riêng. Điều này còn có nghĩa, những Chư hầu Vương này trọn vẹn có thực quyền quản trị và vận hành vùng đất ấy như một chư hầu thời nhà Chu, gồm có có quân đội, khối mạng lưới hệ thống quan lại và quyết sách cai trị thuế má riêng không tương quan gì đến nhau, ngoại trừ chức Thừa tướng sẽ do tự triều đình chỉ định thì những quan chức còn sót lại như Thái phó cùng Ngự sử đại phu sẽ do tự Chư hầu Vương chỉ định. Chính vì như vậy, những con của Chư hầu Vương vẫn sẽ là “Vương tử”, con trai thừa kế sẽ gọi “(Tên nước) Thái tử”, người vợ cả là “Vương hậu” cùng mẹ là “Vương thái hậu”, sánh với Hoàng thái tử, Hoàng hậu và Hoàng thái hậu của triều đình. Quan hệ giữa những Tiểu quốc và triều đình Đại Hán ở kinh sư đều theo quy mô 「”Nước nhỏ (chư hầu) tồn tại cùng nước lớn (kinh sư)”」, cũng gọi là Phiên vương (藩王; nghĩa là “Tước Vương che chắn ở biên giới”). Từ cuối Tây Hán và sang thời Đông Hán, tuy mang danh nghĩa là Tiểu quốc, nhưng những Tiểu quốc đều là từ là một trong những đến 4 loại quận trong Đế quốc hợp thành, đây gọi là 「Quận quốc; 國郡」. Quyền lực của những Hoàng tử Vương theo những triều sau cũng dần thu hẹp, Tính từ lúc thời Hán Cảnh Đế thì Phiên vương không tồn tại quyền trị dân mà do quan viên xử lý, quyền chỉ định quan chức cũng như số lượng quan chức đều bị hủy hoặc bị giảm, những chức vụ có qua lại mật thiết với TW như “Nội sử” đảm nhiệm yếu tố trị dân[3]. Bất luận là Tây Hán hay Đông Hán, những Hoàng tử Vương đều vận dụng quyết sách thừa kế Thế tập võng thế (世袭罔替), có nghĩa “Truyền thừa vĩnh viễn nguyên tước vị”, tước hiệu của vị Chư hầu Vương sẽ tiến hành Đích trưởng tử thừa kế vĩnh viễn, những con thứ thụ phong tước Hầu, thứ nữa phải ra làm quan. Việc này chỉ chấm hết khi dòng dõi vị Hoàng tử ấy không hề ai hoặc bị luận tội tạo phản mà đoạt đất phong, đây gọi là 「”Quốc trừ”; 國除」. Nhìn chung quy trình thừa tước Hoàng tử Tông thân thời kỳ Lưỡng Hán như sau:
Dòng chi chi trưởng thừa tước, chi thứ không tồn tại cũng là chủ trương của việc thừa kế, những con thứ và hậu duệ lúc không thừa tước Hầu sẽ phải trải qua học tập ra làm quan, đây không riêng gì có nhà Hán khởi đầu mà còn là một một gợi ý cho những triều đại sau, chính vì không phải lúc nào triều đình cũng trọn vẹn có thể duy trì tôn vinh cho thành viên hoàng thất. Những người dân có học hạnh, hoặc chiến công, cũng trọn vẹn có thể từ tước Hầu đổi lên Vương, như Lưu Chương; không thì chỉ trọn vẹn có thể đến Thứ sử, rồi từ từ nếu trong nhà không tồn tại ai góp sức thì cũng tự trở nên sa sút, như nhà Hán Quang Vũ Đế Lưu Tú và Lưu Bị. Đãi ngộ hậu duệ chi lớn và chi nhỏ này tiếp tục được duy trì cho tới triều Đường. Trải qua Ngụy-Tấn đến Đường-TốngSửa đổiKể từ sau Tào Ngụy, tuy thừa kế quyết sách triều Hán[4], nhưng quyền lực tối cao đất phong của những Hoàng tử Phiên vương ngày càng bị tiêu giảm, không riêng gì có phạm vi đất phong ngày càng nhỏ mà kĩ năng tự trị đất phong cũng dần hạn chế, dù thực ra việc suy giảm này còn có từ tận Loạn bảy nước thời Hán Cảnh Đế. Sau đó Loạn bát vương thời Đông Tấn xảy đến, khiến nhiều triều đại về sau càng Để ý đến tiêu giảm thế lực của Hoàng tử Phiên vương. Từ thời kỳ này, qua nhà Tấn rồi thời kỳ Nam Bắc triều, những triều đại liền có hiện tượng kỳ lạ những Phiên vương đều nhậm những chức vụ trong cơ quan TW hoặc trị sự tại địa phương như Thứ sử, Tri châu hoặc Châu mục. Bên cạnh đó, vị trí chức quan kiêm nhậm của những Hoàng tử Phiên vương cũng không cố định và thắt chặt vĩnh viễn mà tùy thời chỉ định những vị trí rất khác nhau. Điều này khiến những Phiên vương tuy vẫn đang còn kĩ năng góp sức bảo vệ triều đình của gia tộc mình, nhưng lại “Tùy thời thay đổi” khiến họ rất khó độc đoán ổn định. Đây cũng khởi đầu từ quyết sách của Tào Ngụy, cũng vì lo lắng thế lực Phiên vương đời Hán mà quản trị và vận hành Hoàng tử cùng Tông thân rất ngặt nghèo, sánh với như bị cầm tù (ví dụ Trần Tư vương Tào Thực), nhưng cũng chính vì thế Tào Ngụy lại không chống đỡ được thế lực quyền thần họ Tư Mã của nhà Tấn vì không tồn tại phe phái Phiên vương bảo vệ. Bản thân triều Tào Ngụy từng hạ tước Vương xuống thành tước Công, nhưng chẳng bao lâu sau lại cho đổi lại[5]. Triều Tấn sau khoản thời hạn soán Ngụy, tiếp tục chủ trương giao quyền hành quan chức trong triều cho Phiên vương, nhưng lại khởi đầu để một số trong những người dân có thực ấp lên cả vạn hộ, như Thủ Đô vương Tư Mã Dĩnh đến 10 vạn hộ[6], hoặc Quảng Lăng vương Tư Mã Duật có 5 vạn hộ[7], hơn xa triều Ngụy chủ trương nghìn hộ[8]. Cũng từ Ngụy-Tấn, dần có khái niệm Thân vương (親王) chỉ đến con hoặc bạn hữu trai Hoàng đế mang tước Vương. Trần Tư vương Tào Thực, Hoàng tử triều Tào Ngụy. Các Hoàng tử được ban phong thực ấp thì lấy tên đất phong làm hiệu, mà đất phong đều là quận hoặc huyện, trọn vẹn có thể nhiều hơn thế nữa một cty chức năng, sau khoản thời hạn được ban cho Hoàng tử nào thì nơi đó liền thay tên dưới danh nghĩa Tiểu quốc, như quận Nhữ Nam được chọn làm đất phong thì gọi 「”Nhữ Nam quốc”; 汝南國」[9][10]. Từ triều Bắc Chu, khởi đầu có tín hiệu sử dụng tên Tiểu quốc, như Vũ Văn Hiến phong Tề vương. Sang những triều đại Nam triều, xuất hiện chính thức tước phong Quận vương (郡王) cho những Hoàng tử Tông thân, chính vì đất phong đều là lấy quận làm phong quốc. Nhà Lương còn độc lạ và rất khác nhau chia khái niệm Thân vương, Hoàng tử cùng Hoàng huynh và Hoàng đệ phong Quận vương, còn gọi Chính vương, mà con trai kế tục họ được gọi là Tự vương (嗣王)[11]. Triều đại nhà Tùy tiếp nối triều Bắc Chu, xuất hiện tên tước Vương là những Tiểu quốc cổ đại (như Hán, Tấn, Chu) mà không hề là tên gọi Quận quốc nữa. Sang đến thời nhà Đường, phương pháp phong tước Vương cho Hoàng tử Tông thân đều phải có biến hóa lớn:
Các vị Hoàng tử triều Đường nhận những chức quan quản hạt từng địa phương, như Thứ sử hoặc Châu mục dù còn rất sớm, tương lai khi trưởng thành cũng tiếp tục tùy thông tư mà tiếp quản việc làm, hoặc thiên chuyển sang địa phương khác. Ngoài ra, những Hoàng tử cùng con cháu còn tồn tại phủ đệ được thiết trí trong kinh thành hoặc khu vực được phái đến, họ tuy cũng còn tồn tại phong “Thực ấp” nhưng lại số lượng giới hạn ở trang viên quản hạt, không tồn tại quyền tác động dân số mà chỉ nhận phục vụ nhu yếu theo quy định. Bên cạnh đó, thời Đường khởi đầu xem xét tư cách tập tước, tức là những Hoàng tử và hậu duệ của mình trọn vẹn có thể vĩnh viễn “Thế tập võng thế” hay là không đều do triều đình quyết định hành động, không hề hiển nhiên thừa tập vĩnh viễn như những triều trước. Tuy hạn chế Tông thân tập tước, nhưng triều Đường vì nguyên do quân sự chiến lược mà tương đối lạm phong “Quận vương” cho công thần khác họ, tựa như Quách Tử Nghi, rồi quyền thần Chu Toàn Trung từng là “Đông Bình vương”, sau thăng “Lương vương” mà soán Đường để kiến lập Hậu Lương. Sang đời nhà Tống, đại khái vẫn giữ ba hạng “Thân vương”, “Tự vương” cùng “Quận vương” như triều Đường. Cũng theo triều Đường, triều Tống không để người thụ phong quản trị và vận hành dân số mà chỉ nhận chu ứng dựa theo sổ sách, triều đình cũng ra sức siết chặt không tồn tại hiện tượng kỳ lạ tập tước của Tông thân, cũng không tồn tại chủ trương lạm phong tước hiệu cho công thần khác họ dù rất lạm phong để truy tặng cho ngoại thích. Tuy nhiên quy trình gia phong và đẳng cấp và sang trọng huy hiệu của triều Tống lại cực kỳ phức tạp, trọn vẹn có thể nói rằng là phức tạp số 1 trong lịch sử dân tộc bản địa. Quá trình ấy như sau: Các Hoàng tử triều Tống lúc còn nhỏ sẽ tiến hành chọn một tên đất phong 2 chữ bằng quận hoặc 1 chữ Quốc hiệu trong Tam đẳng Quốc hiệu (三等國號). Cái gọi “Tam đẳng Quốc hiệu” đó là ba hạng mức Quốc hiệu chỉ 1 chữ, gồm có Tiểu quốc (小國), Thứ quốc (次國) và Đại quốc (大國), mà mỗi hạng là cả chục tên gọi Quốc hiệu, mỗi tên Quốc hiệu lại sở hữu thứ tự lớn nhỏ rất khác nhau trong list định sẵn. Vì vậy ở thời Tống, tình trạng thay đổi phong hiệu Thân vương trình làng rất là thường xuyên, mỗi lần thay tên hiệu là giáng phong hoặc là gia phong lên tùy vào công lao hoặc tội trạng của người thụ tước. Điều này cũng trình làng tương tự với những Hoàng nữ. Tới triều Minh và ThanhSửa đổiSang thời nhà Minh, hoàng triều họ Chu vận dụng quyết sách phong tước rất lạm, không riêng gì có vận dụng quyết sách “Thế tập võng thế” toàn vẹn, mà toàn bộ những nam duệ của Hoàng tử đều thụ hưởng tước phong qua những đời[12]. Cụ thể:
Cũng như những triều Đường-Tống, phong hiệu cho “Thân vương” đều dùng tên Tiểu quốc và có một chữ, còn “Quận vương” đều là tên gọi quận huyện và có 2 chữ. Còn hai vị thứ “Tướng quân” cùng “Trung úy” không tồn tại phong hiệu. Ban đầu, triều Minh cũng phái Hoàng tử làm Phiên vương, toàn quyền tọa trấn tại từng vùng đất đai riêng không tương quan gì đến nhau như những Chư hầu Vương thời Hán, nhưng từ Sự biến Tĩnh Nan mà yếu tố này phải thay đổi. Về tiếp sau đó, quyết sách Phiên vương của nhà Minh tiếp tục duy trì, nhưng quyền quản hạt lại do những quan viên địa phương đó sở hữu, những Hoàng tử chỉ đến đất phong và duy trì sinh hoạt. Theo quy định thời Minh, hơn 10 tuổi thì những Hoàng tử đều thụ phong Thân vương, nhận Bảo ấn[15], tiếp sau đó qua một đoạn thời hạn lại được phân ra những địa phương lớn như phủ, quận hoặc huyện trấn thủ, không tồn tại chiếu lệnh thì không trở lại, đây được gọi là quyết sách 「Tựu phiên; 就藩」. Để sẵn sàng cho những Hoàng tử làm Phiên vương tựu trấn, triều đình sẽ thiết kế phủ đệ tại những địa phương để Hoàng tử đến cư trú sau khoản thời hạn tới tuổi, cũng lấy đó làm “nhà chính” cho hậu duệ của tớ. Hai mức “Thân vương phủ” cùng “Quận vương phủ” triều Minh khác xa nhau, những vương phủ dành riêng cho Thân vương cơ bản là một Hoàng cung thu nhỏ lúc còn cho xây cả nhà Tông miếu cùng Cung thành Tứ môn, cũng luôn có thể có quan viên và binh lính riêng dù số lượng hạn chế, trong lúc vương phủ của Quận vương là Tứ hợp viện cùng diện tích quy hoạnh s lẫn quy hoạch đều nhã nhặn hơn. Dù đã “Tựu phiên” cùng có trang viên tại địa phương, triều đình nhà Minh vẫn duy trì lương bổng định kỳ cho những Hoàng tử. Thời đầu Hồng Vũ triều Minh Thái Tổ, mức tốt nhất cho Thân vương là hơn 50.000 thạch, và Quận vương với trên 25.000 thạch theo năm, chỉ từ lúc cuối Hồng Vũ mới giảm còn tiêu chuẩn 10.000 cho Thân vương và 2.000 cho Quận vương[16]. Qua những đời sau, tuy rằng những Hoàng đế nhà Minh đã nỗ lực giảm bổng lộc cho một vương phủ chỉ từ tầm 2.000 thạch hằng năm, nhưng đó là chưa tính mức độ ban thưởng tùy những dịp, nên nhìn chung thì ngân sách duy trì những chi hệ Hoàng tử Tông thân triều Minh thường rất cao. Đến tận thời Vạn Lịch, số lượng vương phủ của Tông thân – tính cả Thân vương phủ lẫn Quận vương phủ – đã vượt hơn 35 phủ, mà mỗi phủ được duy trì trung bình 1.000 thạch, vị chi mỗi năm thì triều Minh phải chi tối thiểu 35.000 thạch cho những vương phủ. Việc duy trì 「”Thế tập võng thế”」, lại ra ân điển toàn bộ hậu duệ của Hoàng tử đều thụ phong tước hiệu cùng hiện tượng kỳ lạ duy trì tình trạng 「”Nhập tự”」 để tiếp nối hương hỏa những Thân vương phủ[Chú 4], đã khiến tình trạng Tông thân triều Minh có “tước vị mặc định” rất phổ cập, hiện tượng kỳ lạ này vượt trội hơn hầu hết những triều đại trong lịch sử dân tộc bản địa nếu so với hai triều Đường-Tống hay thậm chí còn cả triều Hán. Đây là nguyên do khiến triều Minh phải đối phó gánh nặng kinh tế tài chính rất là khổng lồ. Kể từ niên hiệu Gia Tĩnh thời Minh Thế Tông, triều Minh dần hạn chế chế quyết sách phong tước, dần tiến hành giảm sút tước phong. Đây là chính vì khi đó dòng dõi Tông thất có tước phong quá nhiều mà bổng lộc những tước phong đều cao, không riêng gì có có tình trạng Thân vương hoặc Quận vương không con mà đem “Nhập tự” để duy trì, triều Minh còn phải chịu ngân sách xây dựng vương phủ quá mức cần thiết khổng lồ, chính điều này đã gây ra tình trạng gánh nặng kinh tế tài chính đáng sợ của triều đại nhà Minh. Sự thay đổi của Thế Tông nhằm mục tiêu mục tiêu hạn chế phong tước cho những con trai của Thân vương nhập Tự, họ sẽ không còn đồng thời phong “Thế tử” cùng “Quận vương” mặc định như thời Sơ kỳ nữa, mà là phong hàng chức tước vốn dĩ của Thân vương ấy. Lấy ví dụ, Thân vương A trước lúc được đưa qua làm Thân vương thì từng là Quận vương, nên sau khoản thời hạn kế tước nhập Tự thì con trai toàn bộ phong giáng một cấp, tức Trấn quốc Tướng quân. Chỉ ai được chọn thế tập nguyên tước thì tiếp nhận tước hiệu với tư cách là đời tiếp sau đó. Đây có lẽ rằng là tiền đề cho việc triều Thanh tiến hành việc thế tập giáng tước về sau. Thời kỳ nhà Thanh có quyết sách phong tước riêng không tương quan gì đến nhau dành riêng cho đàn ông Tông thất, tức hậu duệ của Nỗ Nhĩ Cáp Xích hoặc hậu duệ của bạn hữu cùng cha của Nỗ Nhĩ Cáp Xích, đều chia ra hai hạng “Nhập Bát phân” (入八分) và “Bất nhập Bát phân” (不入八分), trong số đó “Nhập Bát phân” là phạm trù tôn quý. Hệ thống tước hiệu cơ bản có 12 tước vị cùng 2 tước vị đặc trưng, là tổng 14 tước vị, còn gọi Thập tứ đẳng Tước vị (十四等爵位). Cả 8 tước hiệu trong “Nhập bát phân” dành riêng cho Hoàng tử cùng con cháu:
Khác với hầu hết những triều đại trước, thời Thanh dùng phong hiệu thì đều thường là một trong những chữ, hơn thế nữa là thuần mỹ tự, tức mang ý như ý hoặc dụng ý ban phong chứ không phải nhờ vào tên Tiểu quốc hay Quận huyện như đời trước, vì thế hai tước hiệu “Thân vương” cùng “Quận vương” khi gia phong vẫn không thay đổi, tức là phải gọi [“Hòa Thạc A Thân vương”] hoặc “A Thân vương”; [“Đa La B Quận vương”] hoặc “B Quận vương” khi đề cập. Dưới tước Vương chỉ mang tên nguyên tước, không dùng phong hiệu. Một vị Hoàng tử A ca thời Càn Long. Đời Thanh gọi Hoàng tử bằng kính xưng Mãn ngữ A ca, đó cũng là một điểm nhận ra chủ chốt của những Hoàng tử triều Thanh. Bên cạnh đó, triều Thanh không như những triều đại trước chủ trương phong tước lúc còn nhỏ, nhìn chung những Hoàng tử triều Thanh đều phải qua 16 tuổi mới thụ phong, hơn thế nữa không phong Vương ngay mà thấp nhất là “Bối tử”, tiếp sau đó có công lao hoặc đã tăng cao tuổi thì mới có thể xét phong Vương. Tình trạng này khiến triều Thanh có vị thế đặc trưng dành riêng cho những “Hoàng tử”, chính vì nhiều Hoàng tử khi trưởng thành vẫn chưa phong tước, thế nhưng vị thế Hoàng tử vẫn là đặc trưng nhất chỉ với sau Hoàng đế, cho nên vì thế triều Thanh quy định mũ áo của riêng thân phận Hoàng tử đều bằng hoặc hơn nhiều tước Thân vương. Ở thời Thanh, thân phận Hoàng tử – dù phong tước hay chưa – cũng đều là hàng tốt nhất. Sau khi Hoàng đế qua đời, Hoàng tử thành “Hoàng huynh” hoặc “Hoàng đệ”, được bạn hữu trai là Hoàng đế chính thức phong tước thì mới có thể nhờ vào tước phong mà phân biệt thứ tự. Triều Thanh cũng rất khắt khe giáo dục Hoàng tử, Tính từ lúc Thánh Tổ khai sáng, hình ảnh Hoàng tử A ca đến Thư phòng đọc sách cũng là một nét rất đặc trưng của triều Thanh[17]. Sau khi trưởng thành, Hoàng tử triều Thanh có hiện tượng kỳ lạ đảm nhiệm xử lý một cơ quan của cơ quan ban ngành TW, đó cũng là một điểm lưu ý nổi bậc của triều Thanh từ tận thời Hậu Kim, nhiều Hoàng tử nổi tiếng có góp phần cho triều đình như Di Hiền Thân vương Dận Tường, Cung Trung Thân vương Dịch Hân đều phải có uy tín lẫn thực quyền thuở nào. Bởi vì nhìn nhận gánh nặng kinh tế tài chính quá khổng lồ vị sự lạm phong tước hiệu của đời Minh, triều đình Ái Tân Giác La thực thi quyết sách Thế tập đệ giáng (世袭递降), có nghĩa “Thừa kế giáng vị” qua những đời. Ngoài ra, những Hoàng tử Tông thất thụ phong đều sẽ tiến hành chỉ định phủ đệ ngay trong phạm vi kinh thành mà không tồn tại phủ đệ tại những địa phương như triều Minh, hình thành nên quần thể Tông thất phủ đệ dưới thời nhà Thanh. Việc chế định “Thế tập đệ giáng” đó là chỉ đem một người thừa tập tước của cha, mà tước nó lại còn bị giáng qua những đời. Còn những người dân con khác, đều phải qua bài thi khảo hạch để mưu cầu được tước vị, nhưng họ chỉ trọn vẹn có thể được thụ phong trong hàng “Bất nhập Bát phân” tước vị hữu hạn, mà không thể cầu hàng “Nhập Bát phân” vô hạn. Đây được gọi là quyết sách Khảo phong (考封). Tuy nhiên cũng luôn có thể có ngoại lệ, có 12 người vì công lao to lớn với triều Thanh mà tước Vương của mình (“Thân vương lẫn Quận vương”) trọn vẹn có thể cho con cháu thừa kế vĩnh viễn, được gọi là Thiết mạo tử vương. Triều Thanh vì ý niệm “Hậu duệ hoàng thất không thể vô hậu” cho nên vì thế cũng duy trì 「”Nhập tự”」, có điều ngoại trừ 12 thế hệ “Thiết mạo tử vương” thì những tước phong khác đều sẽ giảm qua những đời, do vậy toàn bộ Hậu duệ hoàng tộc nếu vô hậu thì đều sẽ đã có được con thừa tự mà không riêng gì có ràng buộc chỉ có tước Thân vương như triều Minh[Chú 5]. Cũng như triều Minh đến Đường-Tống, phong tước đời Thanh cho những Hoàng tử quy định tiêu pha nhờ vào bổng lộc, dù bổng lộc những Hoàng tử triều Thanh thật nhiều lên mức cả vạn lượng bạc, nhưng kế sinh nhai của mình không tạm ngưng ở này mà gồm có điền trang cùng cửa hiệu riêng không tương quan gì đến nhau, đáng để ý nhất và đặc trưng nhất của triều Thanh là việc sở hữu “Thuộc nhân” của những Hoàng tử Tông thân. Kể từ khi nhập quan thời Thuận Trị, vào lúc định chọn tước hiệu cho Hoàng tử Tông thân thuộc “Nhập Bát phân”, Hoàng đế sẽ phân toàn bộ bọn họ vào 1 trong những 5 Kỳ tịch thuộc Hạ ngũ kỳ, tiếp sau đó trong Kỳ tịch ấy lựa chọn ra số lượng Tá lĩnh nhất định như thể “Tài sản nhân sự” của riêng người ấy, mỗi Tá lĩnh gồm 300 người, thường thì thì Thân vương sở hữu trên 10 Tá lĩnh, cứ thế giảm dần, mà người nắm được số lượng lớn số 1 trong một Kỳ tịch ắt xưng 「Kỳ chủ; 旗主」. Nằm trong Tá lĩnh là nhân khẩu của Kỳ phân Tá lĩnh, Bao y hay thậm chí còn Kỳ hạ Gia nô, toàn bộ nhân khẩu thuộc Kỳ tịch nào thì cũng đều là sở hữu về người của Hoàng tử Tông thân sở hữu tước hiệu thuộc Kỳ tịch ấy. Và dù triều Thanh xem nhân khẩu “Kỳ phân Tá lĩnh” cùng “Bao y” đều là lương dân, có thân phận rõ ràng, nhưng trước thành viên Hoàng thất thì cũng đều chịu phận nô lệ, bất kể là người Mãn, người Hán hay Mông Cổ lẫn Hồi Hột. Vào ban sơ khi định ra, Hoàng tử Tông thân có quyền hành rất tuyệt so với những “Thuộc nhân” trong Kỳ tịch mà mình quản trị và vận hành, dẫn đến Đa Nhĩ Cổn mới trọn vẹn có thể có quyền hành lớn đến như vậy. Tuy nhiên từ thời Thuận Trị, sang thời Khang Hi và nhất là Ung Chính, quyền hành tuyệt đối của mình giảm tốc do chủ trương 「Bát Kỳ cộng chủ; 八旗共主」 được tái lập, Hoàng đế không riêng gì có nắm riêng Thượng tam kỳ mà còn là một chủ tử của Hạ ngũ kỳ thật sự, thân phận Kỳ chủ của những Hoàng tử Tông thân chỉ từ là danh nghĩa, so với Hoàng đế đều xưng “Nô tài” (奴才), cái này sẽ không riêng gì có khiến người Bát Kỳ phải phụ thuộc Hoàng đế mà cũng làm tăng thêm ràng buộc của Hoàng đế so với những người Bát Kỳ. Cũng từ Ung Chính trở đi, thực hành thực tế 「”Bí mật lập Trữ chế”」, những Hoàng tử A ca nào được chỉ định phong tước cùng xuất cung lập phủ đó là vô duyên với ngai vị Hoàng đế, những Hoàng tử có kĩ năng được chọn đều sẽ tiến hành giữ lại trong cung. Sau khi Trữ quân được định, Tân Hoàng đế kế vị, những Hoàng tử A ca này mới nhận tước phong cùng phủ đệ từ bạn hữu trai Hoàng đế của tớ. Trường hợp Thanh Cao Tông cùng Thanh Nhân Tông, cả hai đều được phong “Bảo Thân vương” rồi “Gia Thân vương” nhưng không cho xuất cung mà vẫn ở lại trong cung; Cao Tông luôn trú ở Trọng Hoa cung, mà Nhân Tông đến nay vẫn chưa rõ lắm, nghi ngờ là Dục Khánh cung. Các triều đại Thảo nguyênSửa đổiTừ lâu Trung Quốc đã giao thoa với những sắc dân du mục ở thảo nguyên Tây Bắc, Hung Nô là thế lực bộ tộc du mục được nghe biết sớm nhất, những vị Vua của mình tự xưng tước hiệu Thiền vu – về ý nghĩa thì nó tương tự với Thiên tử ở Trung Quốc, cho nên vì thế theo lý thuyết con trai của tôi cũng là Hoàng tử, con trai thừa kế cũng xưng Thái tử. Nhưng vì ý niệm Hoa Hạ và Thiên tử duy nhất, mà khi những triều đình này vào triều đều phải xưng thần (tương tự quan hệ giữa Chămpa cùng Đại Việt), do vậy những tài liệu chữ Hán cổ tại Trung Quốc hầu hết chỉ ghi Vua của mình ứng với Vương, con trai là Vương tử hoặc không ghi tước vị bản ngữ. Điều này tương tự với trường hợp dòng dõi Tán phổ của Đế chế Thổ Phồn, cũng trở nên triều Đường xem ngang với Vương[18][19]. Căn cứ Sử ký Tư Mã Thiên, Hán thư cùng Hậu Hán thư, khi đề cập đến họ đều chỉ ghi 「”Con trai của Thiền vu”」 cùng chức vị hoặc tước hiệu, hầu như không tồn tại danh vị nào đặc trưng. Và vì là một khối sắc dân thuyền chiến đấu mà những Hoàng tử Hung Nô sẽ sớm có thực quyền về đất đai, binh sĩ cùng hạ nhân, khi vững mạnh họ còn trọn vẹn có thể lập riêng ra một bộ tộc khác tách hẳn bộ tộc gốc, một điều xét ra thì tương tự như “chia nhà Tiểu tông” của Trung Nguyên. Dựa vào lý lịch của con trai Vương Chiêu Quân với Thiền vu là Hô Hàn Tà, những người dân không kế vị thì thường sẽ tiến hành phân loại một bộ phận để quản trị và vận hành và có tước xưng rất khác nhau, con trai của Chiêu Quân là “Tả Nhật Trục vương” (右日逐王), có lẽ rằng là một phiên âm chữ Hán của tiếng Hung Nô khi đó[20]. Căn cứ Hậu Hán thư, tước “Tả Nhật Trục vương” này nằm trong vòng khối mạng lưới hệ thống “Lục giác”, dưới sự quản hạt của Tả Hiền vương[21], mà địa thế căn cứ Sử ký thì Tả Hiền vương cùng Hữu Hiền vương đều là hai tước vị chỉ dưới Thiền vu – chúa tể Hung Nô, thường do Thái tử đảm nhiệm. Đây là một chuỗi khối mạng lưới hệ thống trong 「Nhị thập tứ trưởng; 二十四長」, khối mạng lưới hệ thống Vương công đại thần của Hung Nô[22]. Bích họa những Hoàng tử của Hồi Hột. Sau khi Hung Nô biến mất, tên tuổi Thiền vu được thay thế bằng Khả hãn, và người thứ nhất dùng là những vị Vua của Nhu Nhiên. Cũng như “Thiền vu”, tước hiệu “Khả hãn” cũng ngang với Thiên tử của Trung Quốc, do vậy cũng theo lý thuyết thì những con của Khả hãn cũng đều xứng với xưng hô Hoàng tử. Chỉ là cũng như tình trạng của Hung Nô, toàn bộ con trai của những Hãn qua ghi chép của Trung Quốc đều là 「”Con trai của Hãn”」 hoặc Vương tử. Con trai của những Khả hãn đều được san sẻ đất đai, thuộc nhân và quản trị và vận hành quân sự chiến lược thực tiễn tương tự Hung Nô. Bởi vì “Hãn” có ý nghĩa như Hoàng đế, những thủ lĩnh bộ tộc được ghi lại với tên tuổi “Tôn trưởng”, “Bộ chủ” hoặc “Thủ lĩnh”, tên tuổi khác thì ít ghi nhận. Cá biệt có Hãn quốc của mình A Sử Na (阿史那) là Hãn quốc Đột Quyết, dưới Khả hãn là hai chức vụ 「Diệp hộ; 叶护; Yabgu」 cùng 「Thiết; 設; Shad」, đều dành riêng cho những Hoàng tử Tông thân đảm nhiệm, có trách nhiệm trị vì những bộ tộc bị thần phục. Hai chức vụ này chia ra Diệp hộ ở cánh Tây của Hãn quốc, còn Thiết ở cánh Đông của Hãn quốc, mà thân phận của Diệp hộ thường là chỉ với sau Khả hãn, tức là em trai của ông hoặc là người con trai lớn số 1. Học giả Đột Quyết là Mahmud al-Kashgari có lý giải rõ vị thế của Diệp hộ:「”Cách hai bước dưới Khả hãn, trong số đó vị Thiết Thái tử ở trên Diệp hộ một bậc”」[23]. Bên cạnh đó, có ghi chép về A Sử Na Nê Thục (阿史那泥孰; Duolu Qaghan) của Tây Đột Quyết cùng Khuyết Đặc Cần (阙特勤; Kul Tigin) của Đông Đột Quyết đều từng được phong Hữu Hiền vương, trọn vẹn có thể những triều đại này vẫn giữ một vài chức tước cổ của người Hung Nô[24][25]. Kể từ khi Hãn quốc Đột Quyết này chia thành Đông Đột Quyết cùng Tây Đột Quyết, những vị Thiết cùng Diệp hộ dần tự lãnh đạo riêng và hai chức tước này trở thành những tước hiệu tối cao của mình. Về sau Hồi Hột tuy cũng luôn có thể có tên tuổi Khả hãn cho vị Vua của tớ, nhưng vì quan hệ tốt với nhà Đường, nhất là việc liên hôn sau sự kiện Loạn An Sử, mà những vị Vua của Hồi Hột cũng đều xưng thần, là “Quốc vương”, “Quân trưởng” hoặc “Tù trưởng” hơn là Hoàng đế, Vương tử cùng hậu duệ của mình hầu hết đều sẽ mang tên theo chữ Hán cũng như làm quan viên cho triều đình[26]. Sang thời Ngũ Đại Thập Quốc cùng triều Tống, thì có người Khiết Đan lập nên nhà Liêu, người Đảng Hạng lập nên Tây Hạ cùng người Nữ Chân lập nên nhà Kim, và trước lúc Mông Cổ quật khởi thì cả 3 triều đại này đã tìm hiểu thêm rất sớm quy cách của Trung Quốc trải qua nhà Tống. Khác với những Thiền vu hay Khả hãn, những vị Vua của ba triều đại này tự xem mình ngang với Hoàng đế triều Tống nên cũng xưng tước hiệu Hoàng đế, con trai là Hoàng tử và cũng phong tước Vương. Hiện tại những lài liệu về họ đa phần là chữ Hán, cũng không thấy có xưng hô đặc biệt quan trọng gì như “A ca” của triều Thanh về sau. Cũng như Đường-Tống, phong hiệu tước Vương của những triều đại này hầu hết là tên gọi Tiểu quốc[27][28][29], trong số đó triều Kim còn theo phong cách Tống mà lập ra “Tam đẳng Quốc hiệu”, lại phân biệt giữa Quốc vương, Nhất tự Thân vương cùng Quận vương[30][31][32]. Cũng như những triều đại Hung Nô cùng Đột Quyết, những Hoàng tử Tông thất triều Liêu-Kim-Hạ đều tham gia quốc sự một cách tích cực. Mà triều Liêu thừa kế khối mạng lưới hệ thống Oát Nhĩ Đóa được khởi xướng bởi Đột Quyết, lại vì yếu tố chi họ mà thiết lập Bắc Nam diện quan chế, còn hình thành khái niệm “Hoành trướng” cho hoàng tộc trực hệ của Liêu Thái Tổ, đồng thời lại chia ra Hệ phòng là hậu duệ chú bác của Liêu Thái Tổ gọi là Tam phụ phòng (三父房), cùng hậu duệ của tổ tiên xa hơn của Thái Tổ được gọi là Nhị viện hoàng tộc (二院皇族)[33]. Triều Kim khi lập triều, cũng chia Bắc Nam diện quan cắt cử Tông thân, nhưng nhận thấy quyết sách này của triều Liêu dễ phát sinh đại loạn, nên Kim Thái Tổ liền thiết lập quyết sách Bột cực liệt với quyền uy triệu tập vào mình, sang triều Kim Hy Tông thì lại vận dụng quyết sách nhà Đường cùng nhà Tống vững vàng hơn, cũng để Hoàng tử Tông thất đảm nhiệm những chức vụ quan trọng trong cỗ máy. Nhìn chung, cả ba triều đại này đều vận dụng quyết sách “Thừa kế giáng tước” và không cố định và thắt chặt tước phong được vận dụng từ triều Đường, cũng không phải con cháu Hoàng tử đều thụ phong. Khi thụ phong tước, cũng như triều Đường chế định, con cháu của một Thân vương đất A trọn vẹn có thể thụ phong làm Quận vương hoặc Thân vương đất B, không cố định và thắt chặt không thay đổi một đất phong qua những đời. Vào lúc Đế quốc Mông Cổ lập nên triều đại nhà Nguyên, người Mông Cổ đã sở hữu Trung Quốc có một lãnh thổ bao rộng to lớn, vì vậy tình trạng chia đất đai của triều đình rõ ràng và thực dụng hơn, phần nhiều đều nhờ vào biến chuyển quân sự chiến lược tại những lãnh địa. Bên cạnh đó, họ cũng học theo văn hóa truyền thống Trung Quốc, dùng chữ Hán tuy nhiên tuy nhiên chiết tự Mông Cổ, cũng dùng khối mạng lưới hệ thống Vương tước cho hoàng gia. Và cũng tại Mông Cổ, chỉ có người tối tốt nhất gọi Khả hãn, thống lĩnh toàn bộ những Bộ trưởng cùng Thủ lĩnh linh tinh khác. Trong khi đó, những vị Hoàng tử Tông thân được phân loại lãnh địa với tước Hãn, tương ứng vị thế Quốc vương. Và vì không tồn tại truyền thống cuội nguồn chọn sẵn người kế vị mà đều trải qua Hốt lý lặc thai tiến hành đại bầu cử, ngai vị Thái tử triều Nguyên từ Hốt Tất Liệt đã tạm bợ, nên tình trạng Hoàng tử Tông thất triều Nguyên sôi sục đoạt vị cũng xẩy ra suốt thời kỳ đỉnh điểm của triều đại này. Cách chia đất phong cho Hoàng tử Tông thân triều Nguyên từ ấy có ba dạng:
Ngoại trừ vị thế Hãn đặc trưng của thời kỳ đầu, thì phong hiệu tước Vương của triều Nguyên cũng rất phong phú chủng loại, đôi lúc vẫn là tên gọi Tiểu quốc hoặc Quận quốc như những triều trước, cũng luôn có thể có mang ý nghĩa nhất định hoặc mỹ tự đơn thuần. Ví dụ “Vân Nam vương” (云南王), “Trấn Nam vương” (镇南王) và “Lương vương” (梁王), ba tước Phiên vương trấn thủ tỉnh Vân Nam có ba phong thái rất khác nhau. Khác với những triều Liêu-Kim-Hạ, thì triều Nguyên giữ quyết sách tập nguyên tước hiệu cố định và thắt chặt như thời Hán, mà không tùy thời gia phong hoặc giáng tước được vận dụng từ triều Đường. Sau khi triều Nguyên suy sụp và lui về làm Bắc Nguyên, Tiểu triều đình này xuất hiện tên tuổi Đài cát – được cho là phiên âm của tên tuổi “Hoàng thái tử” từ Trung Quốc. Và sau khoản thời hạn Bắc Nguyên diệt vong, “Đài cát” trở thành tước xưng cho Vương công quý tộc làm Thủ lĩnh của những bộ tộc có thế lực, cạnh bên những tước hiệu được bố trí theo hướng Nữ Chân như Bối lặc. Khi triều Thanh từ từ lập nên Mông Cổ thuộc Thanh cùng quyết sách Mông Cổ Minh kỳ, tước hiệu “Đài cát” cũng rất được sử dụng trong hàng ngũ tước phong cho những Thủ lĩnh của cục tộc du mục quy phụ triều Thanh, bọn họ được gọi là Ngoại phiên Mông Cổ (外藩蒙古) hoặc Mông Cổ vương công. Sách Lăng, người Khách Nhĩ Khách, là một Mông Cổ vương công, giữ tước “Trung Tả Mạt Kỳ Thân vương” của Tái Âm Nặc Nhan. Theo đó, ngoài tước vị “Đài cát” thì triều Thanh còn vận dụng những tước hiệu trong “Nhập Bát phân” như Thân vương, Quận vương, Bối lặc, Bối tử đến Trấn quốc công và Phụ quốc công. Và tước hiệu “Đài cát” là phía dưới Phụ quốc công, chia thành 5 hạng với riêng “Trát Tát Khắc Đài cát” ở một hạng riêng. Triều Thanh thực thi quân chủ chuyên quyền, nhưng không thể không xem trọng thế lực của những Mông Cổ vương công trong việc phòng thủ biên giới thảo nguyên, do đó tùy trường hợp mà một vị Mông Cổ vương công này còn có thực quyền hay là không, hoặc có tư cách truyền đời hay là không. Rất nhiều Mông Cổ vương công thế tập tước vị Thân vương cùng Quận vương truyền đời không đổi đến tận khi triều Thanh diệt vong, mà sự hưng thịnh của mình bị khống chế bởi chức vụ và công lao qua từng triều. Căn cứ quy định năm Càn Long thứ 17 (1725), ngoài con cả tập tước, thì những con trai cùng em trai thành niên của những Hãn cùng Thân vương thụ phong 「”Nhất đẳng Đài cát”」; con và em của Quận vương cùng Bối lặc phong 「”Nhị đẳng Đài cát”」; con và em của Bối tử cùng Công tước là 「”Tam đẳng Đài cát”」[34]. Những người Mông Cổ Minh kỳ này về cơ bản đều là Vương công quý tộc, lịch sử dân tộc bản địa của mình là Thủ lĩnh hoặc hậu duệ những Thủ lĩnh của một bộ tộc độc lập khi trước và sau quy phụ triều Thanh, hoặc bị bại trận mà phải tùy từng triều Thanh. Cho nên, xuất thân của mình trọn vẹn có thể ngang Hoàng tử hoặc Vương tử, lại sở hữu giữ gìn lối ăn mặc du mục gốc, thân thiện với hình ảnh Mông Cổ nguyên bản. Bên cạnh Tam phiên thời Sơ kỳ, thực tiễn những Vương công thuộc Mông Cổ Minh kỳ cũng là “Thân vương khác họ” được duy trì trong lịch sử dân tộc bản địa triều Thanh. Cũng vì nguyên do này, những đời Hoàng đế triều Thanh luôn có tối thiểu một Hoàng nữ hoặc Tông nữ Cách cách, được phong tước hiệu Công chúa và gả cho Vương công Mông Cổ hoặc người kế tục tước vị của mình. Bản thân hoàng tộc Ái Tân Giác La của triều Thanh cũng duy trì huyết thống Mông Cổ qua Hiếu Trang Văn Hoàng hậu, thuộc dòng dõi Khoa Nhĩ Thấm, có tương quan về huyết thống với những Hoàng đế nhà Nguyên và Thành Cát Tư Hãn. Một dạng khác là Đạt Ngõa Tề, người từng là Khả hãn của Hãn quốc Chuẩn Cát Nhĩ, sau binh bại mà bản thân cùng con cháu được thế tập tước hiệu Xước La Tư (綽羅斯) và được giữ lại kinh. Trong khi đó, tuy cùng là Mông Cổ nhưng những người dân thuộc Mông Cổ Bát kỳ đã “thuần phục” nội trướng của Thanh triều và được trú ngụ theo quy định Bát Kỳ tại kinh thành, do vậy đã biết thành Mãn hóa về ngôn từ lẫn phong tục. Đối lập với Ngoại phiên Mông Cổ và tương tự Mông Cổ Bát kỳ đó là Nội thuộc Mông Cổ (內屬蒙古), những bộ lạc Mông Cổ đã chịu quản trị và vận hành trực tiếp bởi triều Thanh, điểm khác lạ là những người dân thuộc biên chế này vẫn giữ biên chế bộ lạc ở địa phương, tương tự quận hoặc huyện, thay vì được đưa vào Mông Cổ Bát kỳ, ví dụ cho trường hợp này còn có bộ tộc Sát Cáp Nhĩ. Quốc gia đồng vănSửa đổiViệt NamSửa đổiTrong lịch sử dân tộc bản địa Việt Nam, thời kỳ trước lúc những triều đại mang hướng Hoa Hạ xuất lúc bấy giờ cũng không tồn tại ghi chép gì quá đặc biệt quan trọng. Thời huyền huyễn Hùng vương, địa thế căn cứ Lĩnh Nam chích quái cùng Đại Việt sử ký toàn thư đều phải có ghi chép:「”Vương tử gọi là Quan lang”; 王子曰官郎」, nhưng những thông tin này đều đã biết thành Hán hóa bởi những triều đại sau, thực ra thật sự của nó không rõ ràng. Kể từ thời nhà Đinh về sau, Việt Nam vận dụng quyết sách mô phỏng Trung Hoa, những vị Vua xưng Hoàng đế, dùng lễ pháp Thiên tử đứng đầu những chư hầu, cho nên vì thế những con của Vua đều xưng Hoàng tử. Về phong tước hiệu, hầu hết sẽ đã có được ba hạng mức:
Trong số đó những tước Vương chiếm nhiều nhất, phong Hầu cho những Hoàng tử thì hầu hết do Hoàng tử xuất thân thấp, hoặc là hậu duệ của Hoàng tử. Các triều đại ban sơ cũng phong Vương cho toàn bộ những Hoàng tử, như Lê Đại Hành tiến hành phong Vương cho những con trai, riêng những con trai lớn như Hoàng thái tử Lê Long Thâu cùng Lê Long Đĩnh có hiện tượng kỳ lạ phong “Đại vương”, vị thứ cao hơn nữa Vương tước thường thì. Thời nhà Lý, có hiện tượng kỳ lạ nhiều Hoàng hậu, do vậy những “Đích tử” do Hoàng hậu sinh ra đều phong làm “Vương”, mà những con do Phi tần sinh ra đều phong tước Hầu, không xuất hiện vị hiệu “Đại vương” như thời Tiền Lê. Nhà Tiền Lê và Lý cũng luôn có thể có tình trạng phong tước Vương cho Trữ quân, như Lý Thái Tông vốn có tước “Khai Thiên vương”, Lý Thánh Tông vốn có tước “Khai Hoàng vương” khi chưa lên ngôi. Sang đến nhà Trần, Hoàng đích trưởng tử làm Hoàng thái tử, cư ở Đông cung mà không thụ tước, những Hoàng tử khác thường đều phong Vương, những Hoàng thứ tử có mẹ xuất thân thấp thì phong “Thượng vị Hầu”, những con trưởng thừa kế của Hoàng tử Vương lại phong “Vương” như cha, còn sót lại phong “Thượng vị Hầu” như những Hoàng thứ tử. Ngoài ra, triều Trần còn cho Phục hồi lại tước hiệu “Đại vương”, nhưng thường dùng cho bạn hữu trai của Hoàng đế, hoặc là truy phong sau khoản thời hạn mất. Huy hiệu tước phong Vương của những Hoàng tử từ Trần về trước cơ bản là mỹ tự, ví như “Khai Thiên vương” rồi “Phụng Càn vương”; riêng không tương quan gì đến nhau có Trần Liễu thụ phong thực ấp lấy tên một ấm phong làm hiệu, gọi là “An Sinh vương”; hoặc mang tên Tiểu quốc nhưng chỉ tượng trưng như Đinh Toàn thụ phong “Vệ vương”, hai Hoàng tử Thiệu Lý cùng Thiệu Huân của Long Đĩnh được phong “Sở vương” bên Tả và “Hán vương” bên Hữu,… Triều đình Việt Nam những triều Tiền Lê cùng Lý đều vận dụng thực ấp, hầu hết là quận, huyện hoặc hương xã gộp lại để gia phong. Các Hoàng tử đều phải có thực quyền nhất định tại những ấp phong mà mình quản trị và vận hành, thỉnh thoảng mới cần vào chầu, đến nỗi Thái tử Lê Long Việt giành ngôi trong 8 tháng rồi bị Lê Long Đĩnh giết chết, Lý Thái Tông phải trải qua “Họa Tam vương” vất vả mới lên được bảo tọa, cũng đủ đã cho toàn bộ chúng ta biết thế lực Phiên trấn Thân vương đều mạnh mẽ và tự tin. Thời nhà Trần dùng quyết sách 「”Hương để”; 鄉邸」, tức “Để trạch ở hương”, khi triều cận thì về kinh sư, mà không tồn tại việc thì lại trở về, như Trần Nhật Duật ở Thanh Hóa, Trần Quốc Khang ở Diễn Châu, Trần Quốc Tuấn ở Vạn Kiếp, Trần Quốc Chẩn ở Chí Linh,.v.v… So với Lê-Lý thì nhà Trần dùng Hoàng tộc nắm việc TW vương quốc nhiều hơn thế nữa, những Tông thân có tuổi cao, thân cận với Hoàng đế thì ngoài có đất phong còn đảm nhiệm chức Tể thần, đều xưng “Quốc công” và ở lại trong kinh. Các Phiên vương Công hầu họ xa đời Trần đều tự có thế lực riêng như vậy, cho nên vì thế khi quân Mông-Nguyên vào đánh thì đều trọn vẹn có thể nhạy bén kêu gọi quân sĩ, hoặc khi Hồ Quý Ly cướp ngôi, rồi nhà Minh xâm chiếm, những Phiên hầu là Giản Định Đế cùng Trùng Quang Đế cũng trọn vẹn có thể duy trì phản kháng chứ không trở thành diệt trọn vẹn, chính Lê Quý Đôn khi chép đến đây trong Đại Việt thông sử tán dương:「”Thế thì hiệu suất cao của Phiên vương cũng trọn vẹn có thể thấy được”」. Thời nhà Hậu Lê, bạn hữu thì ít mà con cháu trong họ còn nhỏ, ít quân công, so với công thần vì giúp rập dựng quốc hiển hách, thì trong hoàng tộc nhà Lê khi đó không tồn tại mấy ai thụ phong tước hiệu, càng miễn bàn chia đất đai trấn giữ. Sau thời đại Hồng Đức, triều Lê quy định tỉ mỉ tước hiệu Tông thân, có tình trạng lạm phong vượt hơn hết triều Minh vì hậu duệ chi xa cũng rất được quy định phong tước. Tuy định phong tước tỉ mỉ hơn, thế nhưng đó là chính vì triều Lê lại không vận dụng “Thế tập võng thế”, mà sớm quy định giáng phong qua những đời. Căn cứ Lịch triều hiến chương loại chí thì chia ra hậu duệ của Hoàng thái tử cùng hậu duệ của Hoàng tử, trong lúc toàn bộ Hoàng tử phong Thân vương, thì con cháu của mình cùng con cháu của Hoàng thái tử cũng luôn có thể có phong tước xuống. Sau khi qua khỏi phạm vi thì chỉ từ giữ thân phận “Tông thân”, nếu không tồn tại tiến thủ thi làm quan hoặc có công trạng thì cũng trở nên xét ngoài hoàng tộc. Có tổng 12 bậc dành riêng cho hậu duệ của Hoàng thái tử và Thân vương, gồm có:
Triều Lê khác với Lý-Trần, lại quy định lấy tên đất hiện hữu trên lãnh thổ để làm hiệu cho tước phong Vương, không hẳn chỉ là mỹ tự. Theo đó, tước Thân vương lấy 1 chữ từ tên phủ (đất phong) làm hiệu, như phủ Kiến Xương thì lấy hiệu “Kiến vương”; thừa kế Thân vương là Tự Thân vương thì lấy 2 chữ tên huyện làm hiệu, như huyện Hải Lăng thì là “Hải Lăng vương”. Từ tước Công trở xuống đều lấy mỹ tự, như “Triệu Khang công”, “Vũ Uy hầu”, “Ninh Đức bá”,.v.v.. Còn từ Tá quốc sứ trở xuống đều là chức vụ vinh hàm, không dùng phong hiệu. Điều này nhằm mục tiêu phân biệt với tước phong của công thần, khi toàn bộ phong tước của quan viên; từ tước Quốc công, tước Quận công đến tước Nam; đều lấy tên đất làm hiệu. Trong số đó hai tước Công chỉ lấy một chữ, là “X Quốc công” hoặc “Y Quận công”… Thời Lê Thái Tông, những Hoàng tử còn nhỏ lại ít, nên còn chia đất và lấy tên đất làm phong hiệu, tuy nhiên vẫn không tồn tại tín hiệu chia đất mà đều ở tại kinh sư, đến nỗi Lạng Sơn vương Lê Nghi Dân tự mình làm cung biến. Từ đời Lê Thánh Tông, Tông thân Vương hầu đều được quy định tước hiệu, ban cho phủ để trạch viên làm nơi sống, đất ăn lộc đều là ruộng, gọi là “Ruộng thế nghiệp” để truyền thừa vĩnh viễn, ngoài ra còn tồn tại “Đất thế nghiệp” cùng những bãi dâu, bãi đầm, ruộng tế, hộ mắm hộ muối cùng đất ăn lộc theo hộ được gọi là “Thực phong”. Tuy quy định rõ ràng hậu hĩnh đãi độ, nhưng Hoàng tử triều Lê không tồn tại hiện tượng kỳ lạ tập tước vĩnh viễn, tuy con cháu đều được quy định rõ ràng tuy nhiên lại là giảm dần theo thời, trừ phi có quân công thì mới có thể duy trì. Thế nhưng những Hoàng tử triều Lê so với việc can thiệp vào ấp dân số mà mình được phong cũng không tồn tại quyền, cũng không được trau dồi qua đảm nhiệm chức vụ, nên [“Tông thân không tài cán, ít tham dự chính sự”] cũng là một tình hình của Tông thân Vương hầu triều Lê. Đây cũng là vì sự kiện Lê Nghi Dân khi xưa, không riêng gì có giảm thực quyền của Phiên vương mà còn hạn chế họ góp sức cho triều đình. Tình trạng này của Hoàng tử Phiên vương thời Lê khiến Lê Quý Đôn khi phản hồi chuyện này trong “Đế hệ truyện” của Đại Việt thông sử cũng than vãn:「”Nếu có tài năng nghệ như Hưng Đạo, đức lượng của Chương Túc thì cũng không được tự vào yết kiến, huống hồ còn kỳ vọng gì để lập công phò giúp nhà Vua được?! Cho nên cái thế che chắn của Vương hầu làm thế nào có nữa”」. Giữa triều Lê có nhà Mạc soán vị, phong tước của triều Mạc đại để đều như đời Lê, tuy nhiên những Hoàng tử đều đảm đương chính vì sự, không vì tị hiềm mà cản trở Tông thân giúp sức Hoàng đế, ví dụ có Khiêm vương Mạc Kính Điển. Sau khi Lê triều đến thời Trung hưng, Chúa Trịnh nắm quyền mà Chúa Nguyễn cát cứ, một ép Lê Đế phong tước Vương thế tập, một nhận thụ phong tước Quốc công; con của chúa Trịnh đều xưng Vương tử, mà những con của chúa Nguyễn không đề cập chính thức. Khi luận phong tước, những Vương tử cùng Vương tôn họ Trịnh đều án theo tước hiệu quý tộc mà phong, như sắc lệnh vào năm Hoằng Định thứ 15 (1614) triều Lê Kính Tông như sau:
Thời nhà Nguyễn, tổng số có 21 tôn tước cho Hoàng tử Tông thân, thế nhưng chủ trương của triều đình nhà Nguyễn lại quản trị và vận hành vị hiệu rất chặt, còn ngặt nghèo hơn hết quyết sách triều Thanh, cho nên vì thế tình trạng tước phong của triều Nguyễn rất là gắt gao và bản thân triều đại này cũng luôn có thể có phương thức thừa kế tước hiệu rất phức tạp. Về cơ bản, tước phong cho Hoàng tử triều Nguyễn chia thành hai hạng:
Các vị Hoàng tử chỉ được phong tước khi đủ 15 tuổi, tuy nhiên không được phong vào hai hàng tước Vương ngay như triều Lê, mà thường chỉ đến “Thân công”, toàn bộ đều xét theo kết quả học hạnh của từng người, đây gọi là Khảo phong (考封). Tên hiệu của tước phong đều lấy 2 chữ từ tên tỉnh, phủ hoặc huyện của thực ấp được chọn, riêng tước Quốc công chỉ lấy 1 chữ đầu hoặc cuối, cũng không giữ chữ “Thân” như triều Thanh. Lấy ví dụ xét Hoàng tử A có ấp phong là tên gọi của địa phương XY, ban sơ phong tước Quận công sẽ rất đầy đủ là “XY Quận công”, khi lên Quốc công sẽ là “X Quốc công” hoặc “Y Quốc công”, đến Thân công thì lại trả về “XY công”. Triều Nguyễn cũng không vận dụng thế tước hiển nhiên như triều Lê, chỉ có một hậu duệ của Hoàng tử là trọn vẹn có thể thừa kế tước hiệu, hơn thế nữa lại còn giáng tước, nếu muốn nhiều người con được phong tước hơn thì bản thân người con ấy phải có phấn đấu, hơn thế nữa thành quả rất khác nhau cũng chia ra kết quả tước phong trọn vẹn có thể được phong cũng rất khác nhau, chứ không phải “Chỉ vì là con của Hoàng tử nên gia tước X” như triều Lê cùng những triều đại trước vận dụng. Cách thức thừa kế tước hiệu của Hoàng tử triều Nguyễn được chia ra làm hai phương thức:
Điểm nhất là quyết sách “Ân phong” lẫn “Tập phong” triều Nguyễn, đó là trọn vẹn có thể tiến hành khi Hoàng tử còn sống chứ không nhất thiết Hoàng tử qua đời thì con cháu mới thừa kế tước vị, đặc biệt quan trọng “Tập phong” lại vốn là lấy nguyên tước của cha giáng phong. Ví dụ người con cả là Hồng Tuấn cùng con thứ 7 là Hồng Hạo của Thọ Xuân vương Miên Định, cả hai đều “Ân phong” cùng “Tập phong” trong cả khi Thọ Xuân vương còn sống. Những người con còn sót lại không theo lệ thừa kế trên, đều phải tham gia “Khảo phong” như những Hoàng thúc Hoàng tử khác, thế nhưng tỉ lệ những người dân này đạt tước gần như thể là không tồn tại. Cho nên quy tắc thừa tước triều Nguyễn thậm chí còn còn trở ngại hơn hết triều Thanh. Về thực ấp thì cũng như triều Lê, triều đình nhà Nguyễn cũng không cho Hoàng tử Tông thân quyền quản hạt mà cấp lương bổng cùng đất ruộng để ăn lộc, phủ đệ Hoàng tử Tông thân cũng đều triệu tập lại những khu vực quanh kinh thành. Vì xét phong tước vị rất khắt khe, mà Hoàng tử triều Nguyễn lại sở hữu thật nhiều, cho nên vì thế có thật nhiều Hoàng tử sau khoản thời hạn Hoàng đế qua đời, trở thành “Hoàng đệ” hay “Hoàng thúc” của triều tiếp theo mới được ban phong, thậm chí còn có thật nhiều người sau khoản thời hạn qua đời mới được truy tặng, hoặc không tồn tại tước phong mà chỉ có thụy hiệu. Về sau, nếu vị Hoàng tử Công ấy có công trạng, như giúp rập triều chính thì mới có thể dần phong lên “Quận vương” rồi tốt nhất là “Thân vương”, ví dụ Tuy Lý vương Miên Trinh đều trải qua ba triều, tuổi cao công lớn, trong hàng Tông thất trở thành cây đại thụ cho nên vì thế mới dự phong tước Vương. Tuy vậy đó cũng là một dạng “tiêu chuẩn kép” của triều Nguyễn, vì công lao nên mới có tước cùng chức quyền, tuy nhiên với tư tưởng 「”Hoàng thân không dính chính trị”」[35], những Hoàng tử Tông thân cũng không tồn tại nhiều thời cơ lập công. Bên cạnh không cho kết thân với quan lại sở hữu thế lực, triều Nguyễn cũng không giao sự vụ quan trọng cho Tông thân mà cơ quan chính mà người ta đảm nhiệm là chức Lệnh của Tông Nhân phủ, do đó tình trạng hưu nhàn không góp được nhiều sức cho Hoàng đế vào thời Nguyễn cũng tương tự như với triều Lê khi trước. Các vị Hoàng tử khi chưa phong tước, cũng như những Hoàng tử đời Thanh, đều phải có vị thế cao hơn nữa những quan viên, không riêng gì có có thế bất luận đã phong tước hay chưa phong, những Hoàng tử đều phải cung kính trưởng bối. Điều này còn có nghĩa, ai là “Hoàng thúc” – tức Hoàng đệ của Hoàng đế – thì sẽ vai trên những Hoàng tử, mặc dầu Hoàng thúc chưa phong tước và Hoàng tử đã được phong tước Công. Vấn đề “vị thế ở trên mà không kể tước vị” này, cơ bản như những Hoàng tử triều Thanh ở trên toàn bộ, thế nhưng triều Nguyễn có lịch sử dân tộc bản địa bạn hữu đùm bọc nhau từ khi khai quốc mà không đấu đá đẫm máu như triều Thanh, cho nên vì thế tôn ty chú cháu giữa những Tông thân được duy trì. Sắc lệnh triều Tự Đức càng ghi rõ việc này:
Nhật BảnSửa đổiTrang phục Sokutai (Thúc đới; 束帯) của Hoàng tử Nhật Bản. Tại Nhật Bản, từ khi tiến hành vận dụng Luật lệnh chế, những Hoàng tử được trao phong hiệu “Thân vương”, kèm theo một đại lễ được gọi là 「Thân vương tuyên hạ; 親王宣下」. Bậc Thân vương được chia từ Nhất phẩm cho tới Tứ phẩm, Hoàng tôn đến cháu 4 đời phong “Vương”; khi nhận tước hàm thì bọn họ đều phải có đất phong điền trang, lương bổng theo chế ngành hay thậm chí còn là một lính hộ vệ. Nếu vị Thân vương ấy vì phạm tội mà bị tước đi phẩm vị, xưng 「”Vô phẩm Thân vương”; 無品親王」. Có thuở nào kỳ đặc trưng khi hoàng quyền Nhật Bản bị suy yếu, chỉ có con của Hoàng hậu thụ phong Thân vương do lễ nghi cùng ngân sách làm lễ Tuyên hạ trở nên quá đắt, những Hoàng tử do cung phi sinh ra đều là “Vương” như những Hoàng tôn. Các Thân vương rất thường hay xuất gia, và bọn họ đều được gọi là 「Nhập đạo Thân vương; 入道親王; にゅうどうしんのう」, riêng những Thân vương được phong sau khoản thời hạn đã xuất gia thì sẽ tiến hành gọi là 「Pháp Thân vương; 法親王; ほっしんのう」. Từ thời Minh Trị, con cháu trực hệ 3 đời của một Thiên hoàng đều được đặt cách phong Thân vương, từ phạm trù này trở đi thì phong Vương. Về huy hiệu, Hoàng tử Thân vương cùng Vương thường dùng tên thật làm hiệu, ngoài ra còn tồn tại khái niệm 「Ngự xưng hiệu; 御称号」 cùng 「Cung hiệu; 宮号」. Về tên thật, chữ thứ hai trong tên thường có chữ 「”Nhân”; 仁」, nhất là từ thời Edo trở đi. Hoàng thất Nhật Bản còn lập ra khái niệm “Cung hiệu”, cũng gọi Cung gia (宮家; みやけMiyake), theo lý giải dễ hiểu thì đó là tình trạng phân gia chia nhà đất của hoàng thất, những Cung gia này tồn tại như thể một nhánh Tiểu tông của mái ấm gia đình Thiên hoàng và có tính truyền thừa dành riêng cho Hoàng tử. Điều này cũng như chuyện Trung Quốc và Việt Nam chia Hoàng tử làm Phiên vương, mà từ hậu duệ Phiên vương lại sở hữu nhánh riêng. Xuất xứ của Cung hiệu ở tận thời Kamakura, thành tố nhận ra là 「宮」, với là tên gọi có từ là một trong những đến 3 chữ Hán. Kể từ Thiên hoàng Go-Mizunoo, những Hoàng tử lẫn Hoàng nữ chưa thành niên hoặc chưa kết hôn đều mang tên thường gọi là “Ngự xưng hiệu”, cách đặt tên đều y như Cung hiệu, có thành tố chữ Hán là “Cung” ở cuối. Sau khi trưởng thành, tên gọi này sẽ không thường gọi nữa, mà tên chính thức có trên tước hiệu Thân vương hoặc Vương trở thành tên thật. Hiện tại lấy ví dụ, Thu Tiểu cung Văn Nhân thân vương, trong số đó Thu Tiểu cung (秋篠宮 Akishino-no-miya) là “Cung hiệu”, Văn Nhân (文仁 Fumihito) là tên gọi chính thức, còn “Ngự xưng hiệu” lúc còn nhỏ của ông vốn là Lễ Cung (禮宮 Aya-no-miya). So với những vương quốc đồng văn khác, quyết sách “Cung gia” là đặc trưng nhất của những Hoàng tử Tông thân của Nhật Bản. Theo nhìn nhận chung, Tính từ lúc Hoàng tử Hằng Minh Thân vương của Thiên hoàng Kameyama thiết lập nên Cung gia của tớ là 「Thường Bàn Tỉnh cung; 常盤井宮」, cùng Hoàng tử Bang Lương Thân vương của Thiên hoàng Go-Nijō lập nên 「Mộc Tự cung; 木寺宮」, thì quyết sách Cung gia truyền thừa đã chính thức khởi đầu. Hai vị Thân vương trên nguyên bản có quyền kế vị, nhưng vì sự kiện nội chiến hoàng gia được gọi là “Lưỡng thống điệt lập” (兩統迭立; りょうとうてつりつRyoto Tetsuritsu), hai vị Thân vương này sẽ không thể tranh đoạt Hoàng vị, họ sở hữu sơn trang và đồn điền đủ để bản thân an nhàn, từ đó truyền lại Cung gia và cho con cháu đời sau hưởng. Từ thời Azuchi-Momoyama, hoàng thất ngày càng yếu thế, Cung gia không thể tồn tại nếu không tồn tại tiền tài do hoàng gia tương trợ. Khi thời Edo được thiết lập, có 4 Cung gia lớn được duy trì theo khối mạng lưới hệ thống Shinnōke, chính thức cho quyền thế tập và 「”Thân vương tuyên hạ”」. Bởi vì chỉ Hoàng tử của Thiên hoàng mới có tước Thân vương và “Thân vương tuyên hạ”, nên vị hiệu này thập phần cao, quyết sách Cung gia khi đã cho truyền thừa, thì người thừa kế nghiễm nhiên cũng thụ hưởng “Thân vương tuyên hạ” mà tập tước. Bốn cung gia đó là Quế cung, Hữu Tê Xuyên cung, Nhàn Viện cung và Phục Kiến cung, trong số đó Phục Kiến cung là hậu duệ Thiên hoàng Sukō thời Nam Bắc triều, tồn tại hơn 500 năm, đến tận sau Thế chiến thứ hai phải thoát ly hoàng tịch. Trong lịch sử dân tộc bản địa cũng gọi là 「Tứ Thân vương gia; 四親王家」 hoặc 「Định Thân vương gia; 定親王家」. Từ thời Minh Trị, nhiều Cung gia cũng rất được thiết lập, nhưng dần hạn chế thừa kế. Sau thời kỳ Thế chiến thứ hai, tài chính hoàng gia suy thoái và khủng hoảng, nhiều Cung gia nhánh nhỏ phải bị triệt đi, Hoàng tử Tông thân thoát ly thân phận hoàng gia cũng phổ cập. Người lãnh đạo của Cung gia, tức Đương chủ (當主), thường thì đều phải là nam, nhưng từ thời Minh Trị đã có hiện tượng kỳ lạ nếu người nam qua đời mà không tồn tại nam duệ, thì người vợ trọn vẹn có thể thay làm chủ. Hiện tại Hoàng gia Nhật Bản có hai Cung gia đương chủ là nữ, Thân vương phi Yuriko của Tam Lạp cung cùng Thân vương phi Hisako của Cao Viên cung. Bán hòn đảo Triều TiênSửa đổiCòn tại Bán hòn đảo Triều Tiên, những vị Vua từ Tam Quốc đến nhà Triều Tiên về sau đều xưng “Vương”, do vậy những con trai được gọi là Vương tử (王子; 왕자Wangja). Ban đầu nhà Triều Tiên vận dụng quyết sách nhà Cao Ly, phong toàn bộ con trai tước hiệu là 「Quân; 君; 군gun」, thậm chí còn con rể cũng dự được, như Phò mã Lý Tế Phong (李济封) của Triều Tiên Thái Tổ thụ phong “Hưng Yên quân”,… Cũng vì đời đầu Triều Tiên tạm bợ, Thái Tổ cho vận dụng quyết sách 「”Gia biệt xích”; 加彆赤」 – có nghĩa “Hộ quân”, nam tráng không phục vụ binh dịch nữa mà lĩnh chủ Tư binh, điều này giống Minh Thái Tổ lệnh những Hoàng tử Vương của tớ lĩnh quân đội, đều là vì vương quốc buổi đầu tạm bợ. Năm Thái Tổ thứ 7 (1398), Trịnh Đạo Truyền thỉnh vận dụng quyết sách nhà Minh, phân Vương tử ra những nơi trấn giữ, cũng như tước bỏ toàn bộ binh quyền[36]. Cũng năm đó tháng 8, xẩy ra Mậu Dần tĩnh xã, tháng 9 liền đặt lại tước hiệu cho những Vương tử, phong những Vương tử tước Công, Vương thất Tông thân tước Hầu, mà bách quan hàm Chính nhất phẩm đều phong tước Bá[37]. Sau lại đến Triều Tiên Thái Tông năm đầu (1401), thấy tước Công, tước Hầu cùng tước Bá sẽ phạm đến vị hiệu tại Trung Nguyên nên triều đình đổi phong hiệu, do đó đổi tước Công làm “Phủ viện Đại quân”, tước Hầu làm “Quân”, tước Bá làm “Phủ viện quân”[38]. Phong hiệu đều lấy tên phủ, quận hoặc huyện. Từ đó trở đi lại sở hữu lệ, Chính thất của Quốc vương là Vương phi nếu sinh ra con trai, thì những Vương tử này đều là “Đích tử” (嫡子), còn những Vương tử do Hậu cung tần ngự sinh ra đều là “Thứ tử” (庶子). Vương triều Triều Tiên Lý thị sùng Nho giáo, không riêng gì có phân Đích và Thứ, mà trong dòng Đích lại chia ra to nhiều hơn hoặc nhỏ hơn, có vị trí tối tốt nhất trong những Vương tử là Đích trưởng tử, còn được gọi là 「Nguyên tử; 元子」. Bởi vì “Nguyên tử” luôn là thân phận được xác lập ngồi ở vị trí Trữ quân nên thụ phong tước hiệu Vương thế tử, những Đích tử còn sót lại thụ phong 「Đại quân; 大君; 대군daegun」. Trong khi đó những Thứ tử, bất kể ai to nhiều hơn ai cũng không quan trọng, đều phong vị hiệu “Quân”, phẩm trật cùng “Đại quân” tương tự, đều là “Chính nhất phẩm” trong khối mạng lưới hệ thống hàm thự[39]. Vì dòng dõi Vương thất Tông thân sẽ còn kéo dãn, vương triều Triều Tiên cũng quy định vị thế con cháu của những Vương tử, bất kể là Vương tử Đại quân hay Vương tử Quân, hậu duệ khi tập tước chỉ phong tước “Quân” và cho chức quan trong triều, rõ ràng thì:
Có thể thấy, tước phong mà Vương thất Tông thân trọn vẹn có thể duy trì chỉ trọn vẹn có thể trong vòng “Tằng tôn” (cháu 3 đời) so với Vương tử, và “Huyền tôn” (cháu 5 đời) so với Quốc vương, ngoại trừ phạm vi này thì đều không xét phong tập tước. Ví dụ rõ ràng, lấy hậu duệ của Lân Bình Đại quân – Đích tam tử của Triều Tiên Nhân Tổ.
Sang thời Đại Hàn Đế quốc, Cao Tông xưng Hoàng đế, những vị Vương tử trở thành Hoàng tử nên cũng rất được phong Vương, như con trai thứ 5 của Cao Tông là Nghĩa Hòa quân Lý Câu (李堈), thụ phong 「Nghĩa Thân vương; 義親王」, hay con trai thứ 7 là Lý Ngân cũng thụ phong 「Anh Thân vương; 英親王」. Lưu CầuSửa đổiVương quốc Lưu Cầu thuộc về một phần Nhật Bản hiện tại, tuy nhiên từ xưa đã có khác lạ riêng trong khối mạng lưới hệ thống đồng văn chữ Hán. Các vị Vua của vương quốc này đều xưng tước hiệu Vương, nhận toàn bộ những sắc phong ban tước từ triều Minh và triều Thanh với tư cách chư hầu, do đó con trai của những vị Vua cũng xưng thành Vương tử. Các vị Vương cùng Vương tử của Lưu Cầu đều phải có kính xưng “Gia na chí” (加那志; ガナシganasi), riêng Vương tử có biệt xưng 「Oji; オージ」, đây vừa là tên gọi tuổi mà cũng vừa là cấp bậc tại Lưu Cầu. Ban đầu, Lưu Cầu là một vương quốc được cai trị bởi những Án ti cát cứ, những vị Vua của Lưu Cầu cũng đều được xưng “Án ti”, khi giao hảo với nhà Minh mới dùng tôn hiệu là Vương. Kể từ vương triều Thượng thị thứ nhất, khi những vị Vua của Lưu Cầu ý thức được và tiến hành thiết lập quân chủ tập quyền, con trai của những vị Vua tại Lưu Cầu được gọi là “Án ti” như những vị lãnh chúa địa phương khác, tuy nhiên với một chút ít khác lạ ở âm tiết là 「Anji; アンジ」, Hán văn gọi là “Vương tử”, còn những thế lực địa phương khác trong lãnh thổ được gọi là 「Aji; アジ」. Từ khi xây dựng vương triều thứ hai, chế định thân phận tôn tước của vương quốc này ngày càng được ghi chép rõ ràng, những vị Vương tử do Chính thất sinh ra, tức “Đích tử”, được gọi là 「Trực vương tử; 直王子Choku ōji」, trong lúc Thiếp hầu sinh ra đều là 「Dịch vương tử; 脇王子Waki ōji」. Lúc này “Anji” hay “Aji” lại nói tới việc Án ti một cách rõ ràng, không hề nhập nhằng với Vương tử nữa. Ngoại trừ người thừa kế liền trở thành “Trung Thành vương tử” – tức Vương tử ở đất Trung Thành – thì những Vương tử khác đều sẽ thụ đất phong, nhưng thân phận “Vương tử” chỉ do con trai hoặc bạn hữu trai của Quốc vương sở hữu, toàn bộ hậu duệ của Vương tử đều là “Án ti” và từ đây mới tập tước. Căn cứ quyết sách, Vương tử cùng những Án ti đều phải có vị phẩm cao hơn nữa hết thảy “Cửu phẩm Thập bát giai” của Lưu Cầu, đều phải có tư cách lãnh đất phong theo cấp bậc “Gian thiết” (間切; マジリ) tương tự phủ hoặc quận của Lưu Cầu, tùy vào vị thế mà được gọi là “Vương tử địa đầu” (王子地頭) hay “Án ti địa đầu” (按司地頭). Cũng như trường hợp Trung Thành vương tử, những Vương tử cùng Án ti khi thụ đất phong thì sẽ tiến hành gọi theo tên đất phong. Các nơi ở của Vương tử cùng Án ti được gọi là 「Ngự điện; 御殿; ウドゥンUdun」, ví như vị Vương tử ở Nghi Dã Loan (Nghi Dã Loan vương tử) thì có phủ đệ được gọi là 「”Nghi Dã Loan ngự điện”」. Chức vụ Nhiếp đó là chức vụ quan lại tối tốt nhất của Lưu Cầu, thường do Vương tử hoặc Án ti đảm nhiệm, là bậc “Vương tử”, tức nếu Án ti đảm nhiệm chức vị này thì liền sẽ liệt vào hàng Vương tử, đây được gọi là 「”Tòng vương tử”; 從王子」. Căn cứ quyết sách ban sơ của thời kỳ vương triều thứ hai, toàn bộ con trai của Án ti đều thụ phong Án ti, nhưng từ thời Thượng Trinh vương (Shō Tei), chỉ có con nối dõi chính thức của Án ti mới được gọi là Án ti và thừa kế gia nghiệp, cũng là chính vì tình hình kinh tế tài chính khi đó của Lưu Cầu đã quẫn bách. Ngoài ra, trong vòng 7 đời của một nhà Án ti nếu có góp sức lớn thì trọn vẹn có thể được lên bậc Vương tử, nếu ngược lại thì sẽ bị hạ xuống làm bậc “Thượng cấp Sĩ tộc” (上級士族), từ Chính nhất phẩm đến Tòng tứ phẩm trong khối mạng lưới hệ thống khanh tước của Lưu Cầu, tức là sẽ chỉ từ là Sĩ phu quý tộc, không hề thân phận hậu duệ Quốc vương nữa[Chú 6]. Các vị Vương tử của Lưu Cầu khi vừa sinh ra sẽ đã có được 「Đồng danh; 童名」 – tức là tên gọi lúc nhỏ, tương tự Ấu danh; tiếp sau đó từ 5 tuổi khởi đầu đặt 「Đường danh; 唐名」- ý chỉ những tên theo phong cách chữ Hán, đôi lúc còn tồn tại 「Hòa danh; 和名」 là tên gọi theo ngôn từ Nhật Bản. Tại Lưu Cầu, chỉ có những vị Quốc vương cùng Vương tử là những người dân có tư cách hưởng họ 「Thượng; 尚」, còn Án ti và hậu duệ chỉ trọn vẹn có thể là 「Hướng; 向」, nếu được ban vị thế Vương tử thì mới có thể trọn vẹn có thể được sử dụng họ Thượng. Ngoài ra, cả Vương tử Thượng thị hay Án ti Hướng thị đều phải có 「Danh thừa; 名乗; ナヌイnanui」, biểu lộ ở đoạn Bối tự chữ đầu trước tên là chữ 「”Triều”; 朝」, ví dụ Thượng Chu – con trai thứ ba của Thượng Mục vương mang tên “Triều Nghi” (朝宜). Ban đầu những quy định này sẽ không tồn tại, chỉ từ khi Thượng Trinh vương ban bố thống nhất tên tuổi dòng dõi Vương thất vào năm 1691 thì toàn bộ bọn họ mới đổi họ “Thượng”https://jakhi.com/”Hướng” cùng Danh thừa có chữ “Triều” như quy định[Chú 7]. Bên ngoài Đông ÁSửa đổiChâu ÂuSửa đổiCác Vương công trong Cuộc chiến Hoa hồng. Danh xưng con trai cùng hậu duệ đàn ông của Vua chúa Châu Âu vốn không tồn tại từ mặc định. Cách gọi 「Prince」 mà lúc bấy giờ hay dùng đều trọn vẹn có thể dịch là Hoàng tử hoặc Vương tử, trọn vẹn có thể vừa là danh từ mang nghĩa chung chung “Con cháu Vua chúa”, vừa là kính xưng (Courtesy title), lại vừa là tước hiệu truyền thừa (Hereditary title). Vào lúc “Prince” trở tôn kính xưng, tức được để trước tên Thánh của người đó, thì nó được hiểu như một tôn tước biểu trưng hậu duệ trực hệ của Vua chúa hơn là một danh từ rõ ràng. Cho nên kính xưng này luôn không thay đổi “hình thái từ” mà không thay đổi thế hệ, dù người mang kính xưng này trọn vẹn có thể là cháu nội cùng cháu cố của Quốc chủ. Xét từ thời kỳ Hy Lạp cổ đại, những vị Vua có tên tuổi Basileus, đều tương ứng Vương (King) hoặc Hoàng đế (Emperor) trong khối mạng lưới hệ thống tước hiệu. Khi ấy vẫn chưa tồn tại danh từ đặc trưng thân phận dòng dõi Vua chúa nào như 「”Prince”」, mà khi đề cập đến thì ngoại trừ chức vị rõ ràng thì chỉ được gọi chung chung là 「”Con trai của Basileus”」 hoặc kiểu đại khái hơn là 「”Con trai của Vua (tên thường gọi)”」. Khái niệm “Prince” trong những tài liệu tiếng Anh tân tiến về thời kỳ này cũng chỉ là một dạng danh từ thân phận, vì vậy những con trai của Basileus đều trọn vẹn có thể dịch thành “Hoàng tử” hoặc “Vương tử” tùy trường hợp vị thế của người cha. Ví dụ Đế chế La Mã cùng Đông La Mã, những vị Vua của tôi cũng đều là “Basileus”, cùng một loạt những tôn xưng biểu thị sự duy nhất nên vị thế của mình đều tương ứng Hoàng đế, những người dân con trai của mình đều trọn vẹn có thể gọi là “Hoàng tử”, nhưng thời kỳ này vẫn đang còn khunh hướng gọi chức vụ rõ ràng của những vị Hoàng tử, như 「Despot; δεσπότης」. Thời kỳ La Mã này cũng là nguyên hình của từ 「”Prince”」, nhưng khi đó nó chỉ đơn thuần là chức vụ của một bang, vẫn không được hiểu thành một từ chuyên dùng thân phận nam duệ của dòng dõi Vua chúa. Đi theo sự thoái trào của La Mã là yếu tố nổi lên của những Vương quốc Châu Âu. Những dòng dõi từ lâu lăm như Vương thất Anh, vốn dĩ cũng không tồn tại kính xưng vị thế nào cho những con trai của Vua ngoại trừ tước hiệu quý tộc. Tại vương triều Pháp và những vương triều Châu Âu khác, cũng không tồn tại kính xưng gì rõ ràng như triều đình Anh, những Vương tử cùng Vương tôn của Quốc vương nước Pháp đều được gọi chung chung là Fils de France – tức “Người con nước Pháp”. Những vị Vương tử Vương tôn, thậm chí còn Hoàng tử Hoàng tôn con cháu những Đế chế như Thánh chế La Mã cũng không tồn tại đặc xưng gì, đến tuổi thì họ sẽ lãnh chức vụ rõ ràng kèm tước hiệu phong ấp, điều khiến dân chúng biết họ là “Hoàng thất Vương gia” cũng chỉ chính vì ai cũng biết gia phả Hoàng triều. Khi đề cập đến 「”Prince”」, thì đều là một biệt xưng chỉ đến Vua, hoặc một vị Vua có lãnh địa phía dưới những vị Vua có tước 「”King”」. Xứ sở có tín hiệu kính xưng dành riêng cho thành viên Vua chúa là những vương quốc ở Bán hòn đảo Iberia, khi họ sử dụng Infante cho những Vương tử cùng Vương tôn. Từ này còn có gốc từ “Infant” mang nghĩa người con từ ngôn từ La Mã, được cho là tác động từ cách gọi tại triều đình Pháp. Kể từ khi nhà Hanover quy định triệt để, thì dần nhiều vương quốc Châu Âu cạnh bên tước hiệu cũng quy định kính xưng cho con cháu của tớ. Và với việc phổ cập toàn thế giới của tiếng Anh thì 「”Prince”」 cũng dần thành một đặc xưng chung khi nói tới việc “Con trai của Vua”, điều này cũng tác động qua cách dịch tài liệu tiếng Anh khi nghiên cứu và phân tích những nền văn hóa cổ truyền truyền thống khác trên toàn thế giới. Sau thời kỳ Hanover, những con trai cùng cháu nội của Quốc chủ triều đình Anh đều có tiền tố “Prince” trước tên Thánh của tớ, như Prince William, Công tước xứ Cambridge – cháu nội của Nữ vương Elizabeth II. Sau đó vì quy định 「”Hậu duệ của con trai cả của Thân vương xứ Wales trọn vẹn có thể duy trì tôn tước Prince”」, mà con trai của Prince William là George cũng thụ hưởng kính xưng này, trong lúc con trai của Prince Harry (em trai Prince William) thì lại không. Trường hợp của Prince William, nếu dịch theo chuẩn thì phải là 「Vương tôn William」. Tuy nhiên vì cách dịch rập khuôn và sai lầm đáng tiếc về kính xưng “Prince” ở Việt Nam mà Prince William vẫn hay bị dịch thành [“Hoàng tử William”] – một cách dịch vừa không đúng ý nghĩa gốc mà còn sai về vai vế trong ngôn từ Hán Việt. Cách sử dụng đúng là để nguyên kính xưng “Prince”, tương tự “Infante” của Tây Ban Nha – cũng là kính xưng cho con cháu trực hệ Quốc chủ mà không tính vai vế. Ở những quyết sách theo Chính thống giáo phương Đông như Bulgary, Serbia cùng Đế quốc Nga, họ sử dụng ngữ tộc Slav và có kính xưng đặc trưng là「Царе́вич; Tsarevich」, nghĩa rằng “Sa Hoàng chi tử”, chỉ chung toàn bộ những người dân con trai của những vị Vua xưng thương hiệu Tsar. Vì thương hiệu “Tsar” tương ứng với tước hiệu Hoàng đế, những con trai của Tsar đều trọn vẹn có thể dịch thành Hoàng tử. Dưới “Tsar” là những vị Vua trị vì những thành quốc tự xưng thương hiệu Kniaz, con của mình được gọi là 「князевич; Knyazhich」, tức Vương tử. Kể từ sau Đạo luật Pauline, ngoại trừ người kế vị là Tsesarevich, những người dân con còn của Hoàng đế của Đế quốc Nga được đổi tôn kính xưng 「Великий князь; Velikiy Kniaz」. Danh hiệu này được dịch theo như đúng là “Grand Prince” (Đại vương), vốn chỉ những Lĩnh chủ Đại vương trong liên bang Rus’ Kiev, nhưng khi qua văn bản tiếng Anh vốn để làm gọi những Hoàng tử Nga thì luôn bị chuyển thành 「Grand Duke」 – một tôn tước thường được dịch ra thành “Đại Công tước”. Kính xưng “Grand Duke” này của Hoàng gia Nga cũng tương tự như “Prince” cùng “Infanta”, khi nó không riêng gì đã có được truyền cho những con trai, con gái (con gái gọi Grand Duchess), mà còn là một cháu nội trực hệ của Sa Hoàng. Từ nguyên của kính xưng này, tựa như “Prince” cùng “Infanta”, không trở thành biến hóa từ theo vai vế của người nhận, những Hoàng tôn của Sa Hoàng vẫn được gọi là “Grand Duke” như những Hoàng tử trong hoàng gia. Tương tự với kính xưng này là 「Archduke; Erzherzog」 của nhà Habsburg. Có một điều thú vị là cả ba kính xưng “Prince”, “Grand Duke” cùng “Archduke” cũng luôn có thể có một hình thái khác là tước hiệu truyền thừa của một lãnh thổ độc lập. Khi họ có một vương quốc độc lập được gọi là Principality – Grand duchy – Arduchy, thời gian lúc bấy giờ cả ba tước hiệu nên được dịch theo khối mạng lưới hệ thống tước hiệu độc lập mà không phải kính xưng, ví dụ án theo khối mạng lưới hệ thống Đông Á thì trọn vẹn có thể là “Thân vương”, “Đại Công tước” hoặc “Công tước” kèm tên lãnh địa. Một số ví dụ rõ ràng:
Tất cả Vương tử Vương tôn những nước như Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Pháp, khi tới tuổi trưởng thành đều thụ phong tước hiệu riêng, lĩnh chủ của một phần đất trong Vương quốc hoặc một nước độc lập bên phía ngoài, đại hầu hết đều là Công tước. Điều này vẫn duy trì kể cả khi nhà Hanover tại nước Anh vận dụng kính xưng “Prince” cho những thành viên thế hệ đầu. Một số phần lãnh địa thậm chí còn là một quy định ngầm cho vị thế của người được phong, ví dụ hai tước phong “Công tước xứ York” cùng “Công tước xứ Cornwall” tại nước Anh chỉ với sau vị trí Trữ quân của ngai vàng là “Thân vương xứ Wales”; tương tự với đó thì tại Scotland là tước phong “Công tước xứ Albany” chỉ với sau tước hiệu Trữ quân là “Công tước xứ Rothesay”; tại Pháp thì “Công tước xứ Orléans” chỉ với sau Le Dauphin,… Tất cả tước hiệu này cũng như tước hiệu quý tộc khác, đều phải có tính chất truyền thừa vĩnh viễn, ở Châu Âu không tồn tại quyết sách giáng tước như Đông Á. Những người giữ tước hiệu không tồn tại hậu duệ, thì triều đình sẽ đoạt lại quyền lợi, cho tới khi thế hệ sau lại tuyên bố phong tước cho những người dân khác. Tuy nhiên, khi vận dụng “Grand Duke” cùng “Archduke”, những triều đại Hoàng triều của Nga và Áo lại rất ít khi phong tước hiệu quý tộc cho họ, đấy là chính vì những kính xưng này đã đủ để đảm bảo vị thế của mình vượt trội hơn những quý tộc khác, đều là “Công tước” cấp cao. Thay vào đó, những Hoàng tử Nga và Áo sở hữu những chức vụ quân sự chiến lược thực tiễn. Trung ĐôngSửa đổiHoàng đế Jahangir nhận triều cống từ hai con trai. Vùng đất Trung Đông đa phần bị tác động khối mạng lưới hệ thống tước hiệu có gốc từ Ba Tư hoặc Ả Rập. Thời kỳ đầu, dưới sự tác động của Đế chế Assyria cùng Văn minh cổ Babylon, ngoài những tước hiệu tương ứng Vương là Shah, thì còn tồn tại dạng Shahanshah hoặc šar kiššatim – khi dịch ra tiếng Anh là “King of Kings” và “King of the World”, ứng với “Vương của những Vương” trong văn phong Đông Á. Về ý nghĩa thì dạng tước hiệu này chưa đạt đến Hoàng đế, nhưng lại cao hơn nữa tước Vương hay thậm chí còn là một Đại vương thường thì, cho nên vì thế con trai họ được dịch thành Hoàng tử hoặc Vương tử đều được. Cũng từ thương hiệu “Shah”, họ còn tạo ra danh từ 「Šāhzādeh; شاهزاده」- mang nghĩa chung là “Hậu duệ của những vị Shah”, với 「-zada」 là thành tố mang nghĩa con trai hoặc nam duệ. Từ đó, những vị Vua do tác động văn hóa truyền thống Ba Tư mà sử dụng thương hiệu “Shah”, thì “Šāhzādeh” trở thành danh từ chỉ hậu duệ nam của mình. Điều này vẫn tiếp tục duy trì cả khi Ba Tư đã biết thành Hồi giáo hóa. Bên cạnh đó, tại lục địa Ấn Độ khi chưa bị ảnhh ưởng bởi Ả Rập và Ba Tư cũng luôn có thể có nền văn hóa cổ truyền truyền thống nền văn hóa cổ truyền truyền thống địa phương riêng. Khi sự tác động của Hồi giáo còn chưa mạnh, khắp Ấn Độ được trị vì bởi những vị Vua mang tước hiệu 「Raja; राजन्」 hoặc 「Rana; राणा」, và nhóm người này được gọi là tên tuổi 「Rajput; राजपूताः」. Về ý nghĩa trên mặt chữ, “Rajput” tức là 「”Con trai của Raja”」, nhưng khi sử dụng thì nó lại là bao quát toàn bộ những sắc dân, nhóm quân sự chiến lược hoặc đoàn thể chính trị tại địa phương khắp Ấn Độ đối kháng với văn hóa truyền thống Hồi giáo từ Ả Rập cùng Ba Tư. Trong khối mạng lưới hệ thống tước hiệu bản ngữ Ấn Độ, những vị “Raja” và “Rana” tương ứng với Vương, nên con cháu của mình đều là Vương tử Vương tôn, là 「Raajakumaar; राजकुमार」. Tính chất của “Rajput” thiên về liên bang quân sự chiến lược, nên hình ảnh của mình tựa như thể Lĩnh tướng của những thành quốc. Trong quy trình Hồi giáo xâm nhập Ấn Độ, những “Rajput” có vai trò quan trọng đối kháng, về sau khoản thời hạn Hoàng triều Mughal được thiết lập thì những vị Hoàng đế luôn cưới những công chúa, con gái của Rajput về trong hậu cung, và những công chúa này vẫn được giữ tôn giáo gốc mà không trở thành đổi theo Hồi giáo. Thời kỳ Hồi giáo tăng trưởng ở Trung Đông như Đế quốc Ottoman, cùng Đế quốc Mughal ở Nam Á, ngoại trừ tước hiệu Sultan thì những vị Vua của mình đều xưng thương hiệu cao quý Padishah – tương ứng với tước hiệu “Hoàng đế” của khối Đông Á hoặc “Emperor” của Châu Âu, nên con trai của mình trọn vẹn có thể đều dịch thành Hoàng tử. Các vị Hoàng tử Hoàng tôn của triều đình Ottoman thời kỳ đầu không tồn tại tên tuổi chung, chỉ có hậu tố 「Çelebi; چلبى」 mang nghĩa “Đức ông” ở đằng sau tên thật. Kể từ thế kỉ 16 trở đi, Hoàng tử cùng Hoàng tôn của Ottoman đều được gọi chung là 「Şehzade; شهزاده」 và được đặt đứng trước tên thật của Hoàng tử Hoàng tôn ấy, từ này còn có liên hệ với từ “Šāhzādeh” của Ba Tư. Cả hai từ này đều là kính xưng phổ cập chuyên dành riêng cho con trai và cháu nội của Quốc chủ Ottoman cùng Mughal, và cũng không trở thành biến từ theo vai vế tương tự “Prince” của Châu Âu. Tương đối khác biẹt với Ottoman, tên của Hoàng tử Hoàng tôn triều đình Mughal lại không đem kính xưng này đặt tại trong tên thường gọi, để biểu thị người của hoàng gia thì ngoài tên riêng cùng biệt hiệu, còn tồn tại thành tố 「”Mirza”; میرزا」- một từ được chuyển từ chữ Ba Tư 「Amīrzādeh」 tức là “Đứa con của Vua”, đấy là một sự phối hợp giữa hậu tố gốc Ba Tư là “-zadeh” nhằm mục tiêu ám chỉ con cháu và “Amir” là một tước hiệu có nguồn gốc Ả Rập. Các vương quốc khối văn hóa truyền thống Ả Rập tự nhận thừa kế Nhà tiên tri Muhammad đều được gọi là những vùng 「Caliphate」, tức “Vùng đất của Caliph”, trong số đó “Caliph” là tên gọi tuổi của người kế tục Muhammad, người lãnh đạo của tôn giáo và chính trị trong xã hội Hồi giáo. Những hậu duệ của mình từ khi sinh ra liền được sử dụng kính xưng 「Sheikh; شيخ」, tức là “Người tôn quý, người đứng đầu”. Cũng như “Prince”, những người dân mang tên tuổi “Sheikh” cũng trọn vẹn có thể là Vua chúa cai trị những lãnh thổ độc lập, không nhất thiết chỉ là hậu duệ Vua chúa. Triều đại nhà Abbas có góp phần lớn cho thời kỳ hoàng kim của Hồi giáo, họ dùng tên tuổi 「Emir; أمير」, cũng gọi là “Amir”, cho những Hoàng tử. Về ý nghĩa, từ Emir tương ứng “Đại lĩnh chủ” và còn được sử dụng như một bậc cấp cao trong hàng Đại tướng quân sự chiến lược. Và cũng lại như trường hợp của “Prince” và “Sheikh”, tước hiệu “Emir” này sẽ không riêng gì có là kính xưng mặt định cho những thành viên Hoàng thất hoặc Vương thất, mà còn là một tước xưng độc lập của những vị Vua chúa, như Hoàng đế Thiếp Mộc Nhi của Đế quốc Timur; hoặc những Tiểu vương cát cứ tại Iran đều tự xưng tước hiệu này. Lúc này những Tiểu vương Iran dùng kính xưng “Sheikh” cho con cháu của mình[40], mà Hoàng đế Thiếp Mộc Nhi dùng “Mirza” cho những Hoàng tử của tớ. Vì tình hình chính trị, những Hoàng đế Hồi giáo có chung tư duy 「”Chư hầu làm phiên dậu xung quanh che chắn Quốc chủ”」, có chủ trương ngoại trừ Trữ quân chứng minh và khẳng định sẽ kế vị, thì những Hoàng tử Vương tử khác đều sẽ tới trấn thủ thành trì. Đây cơ bản là truyền thống cuội nguồn xem trọng dũng tướng, có binh quyền và công danh sự nghiệp trên mặt trận của nền văn hóa cổ truyền truyền thống Trung Đông. Sau khi qua 6 tuổi, những Hoàng tử của triều đình Mughal khởi đầu lĩnh Tư binh lãnh địa được gọi là [Mansab; منصبداری], tiếp sau đó họ sẽ tới trị vì những thành quốc quân sự chiến lược khắp Đế quốc được gọi là [Subah; صوبه]. Khi nhậm chức, họ được gọi là những 「Subahdar; صُوبہ دار」. Chế độ Ottoman cũng tương tự như vậy, những Hoàng tử đều đến nhậm chức Trị sự của thành phố được chỉ định khắp vương quốc được gọi là 「Sanjak; سنجاق」. Những vương quốc này coi trọng tiềm năng, do đó con của mình nếu đủ tài trí thì sẽ tiếp tục nối dõi cha mình, hoặc cũng trọn vẹn có thể được phái đi nơi khác. Cũng tựa như những vương quốc khác tại khu vực Trung Đông, Hoàng tử Tông thân của những triều đại Ả Rập cũng luôn có thể có tình trạng chia trách nhiệm làm Trị sự cho những lãnh địa hoặc thành quốc, như em trai của Caliph Harun al-Rashid là Ubaydallah ibn al-Mahdi nhậm chức Trị sự của Ai Cập và Arminiya; con trai của Thiếp Mộc Nhi là Mễ Lan Sa (米蘭沙; Miran Shah) làm Phó vương trị sự của Ba Tư. Những vị Hoàng tử Vương tử này tại từng cứ điểm của mình đều phải có binh quyền, do vậy trong nhiều trài đại Mughal lẫn Ottoman và những triều đại Hồi giáo khác, cuộc chiến tranh giành ngôi vị liên tục xẩy ra dù thật nhiều vị Vua chúa đã định rõ ngôi Trữ quân. Những thế lực ấy nếu không phải là bạn hữu của Trữ quân, thì cũng là bạn hữu của mình mình vị Vua ấy, ví dụ rõ ràng nhất là Thời kỳ vô chính phủ nước nhà Ottoman xẩy ra sau cái chết của Sultan Bayezid I, toàn bộ con trai của vị Sultan này đều tự xưng Sultan và cuộc chiến tranh với nhau để giành ngai vị. Từ thời kỳ Sultan Murad III, đã có một luật lệ là lúc vị Hoàng tử được chọn lên ngôi Sultan, thì buộc phải giết toàn bộ những bạn hữu khác của tớ để bảo toàn ngai vị, truyền thống cuội nguồn này do con trai ông là Sultan Mehmed III duy trì khi ra tay giết toàn bộ 19 người em trai khác. Con trai của Sultan Mehmed III là Sultan Ahmed I không tuân theo, và dẫn đến tình trạng tranh chấp ngôi vị xen kẽ giữa em trai ông, Sultan Mustafa I và hai người con trai của ông là Sultan Osman II và Sultan Murad IV. Sau khi lên ngôi, Murad IV tiếp nối đuôi nhau truyền thống cuội nguồn của ông nội khi giết toàn bộ 4 người em trai còn sống khác của ông. Tình trạng bạn hữu chú bác tranh giành ngai vị của nhau xẩy ra rất thường xuyên ở toàn thế giới quân chủ Hồi giáo, khiến những vương quốc này thường có chủ trương nghi kị và giết chết bất kỳ đàn ông hoàng gia nào có rủi ro đáng tiếc tiềm ẩn tiềm ẩn lên ngôi, cũng dẫn đến tình trạng thiếu vắng Tông thất Vương công – trái ngược với triều đại Đông Á. Cho dù có quyết sách phái những Hoàng tử trấn giữ, nhưng về hiệu suất cao cũng không thật sự hữu hiệu vì không thể áp dụng trọn vẹn thế lực của những xứ sở địa phương. Bên cạnh đó vì yếu tố tranh giành ngai vị, rất ít Hoàng tử được giữ vị trí lâu dài, hoặc là dễ bị thay đổi, hoặc là bị vị Vua chúa trị vì giết chết. Do vậy, họ chọn giải pháp cho những vị Thủ lĩnh khác họ tiến hành tự trị, phong chức tước thành “Phiên vương” và giữ quan hệ triều cống cho Hoàng đế TW. Đây được gọi là những Phiên vương quốc. Tình trạng này trình làng ở Ấn Độ lục địa rất phổ cập, những Phiên vương được gọi là 「Nawab; نواب」, vị thế ở trên tước “Raja” khi xưa và chỉ dưới những Hoàng đế. Khi được ban quyền tự trị, họ có trách nhiệm tự quản khu vực của tớ nhưng vẫn giữ ràng buộc với cơ quan ban ngành Hoàng đế TW, điều này vẫn tiếp nối đến tận thời kỳ Raj thuộc Anh. Mối quan hệ giữa những Nawab với những Hoàng đế Ấn Độ được miêu tả tiên tự những vị Quốc chủ Saxony với Hoàng đế của Thánh chế La Mã[41], hoặc Tam phiên với những Hoàng đế Ái Tân Giác La thời kỳ đầu nhà Thanh. Con trai của mình tức Vương tử, thường được gọi theo bản ngữ là “Nawabzada” nếu là con trai trưởng, và “Sahibzada” nếu là con trai thứ; vào thời Raj thuộc Anh thì họ hay kèm theo tên tuổi 「”Khan Bahadur”; ख़ान बहादुर」, có nghĩa “Vị lãnh đạo dũng mãnh”. Bia đá khắc hình Vương tử Khaemwaset (trên-trái) cùng người con trai cả, Vương tôn Ramesses (dưới-phải). Ở Châu Phi, ngoại trừ những vương quốc đã biết thành Hồi giáo hóa như Ai Cập thời Mamluk, thì những vương quốc khác đều phải có đặc tính riêng nhờ vào ngôn từ của mình. Thời kỳ Ai Cập cổ đại trước Hồi giáo cũng xuất hiện nhiều tên tuổi đặc trưng cho những con trai của những Pharaoh. Bởi vì thời kỳ Ai Cập cổ đại được dịch ở ngôn từ phương Tây ra đều là “Kingdom”, tương ứng nói tới việc những Pharaoh đều là “Vương” (King) mà không phải “Hoàng đế” (Emperor), cho nên vì thế khi dịch những con trai của Pharaoh thì đều là Vương tử. Các vị Vương tử Ai Cập cổ đại, những tài liệu tiếng Anh gọi là 「The King’s son; s3-niswt」, thường đảm nhiệm nhiều chức vụ quân sự chiến lược như Phó vương những vùng lãnh địa nội thuộc (ví dụ Vương quốc Kush), hoặc là Tư tế ở những Điện thần thờ những vị thần, về cơ bản giống hệt tư duy chung ở nhiều nền quân sự chiến lược Trung Đông khi chú trọng để những Hoàng tử Vương tử thực thi trách nhiệm trong cỗ máy cơ quan ban ngành. Đặc biệt ở Ai Cập cổ đại có 「”Fan-bearer on the Right Side of the King”」 – một chức vụ cực kỳ thân cận với Pharaoh, cũng trọn vẹn có thể do Thái tử hoặc Vương tử đảm nhiệm. Con trai của những Vương tử cũng luôn có thể có trách nhiệm tương tự với cha mình, thậm chí còn còn tồn tại hiện tượng kỳ lạ thừa kế vị hiệu “The King’s son” như trường hợp người con trai cả tên Ramesses của Vương tử Khaemwaset – con trai thứ 4 của Pharaoh Ramesses II của vương triều thứ 19[42]. Các vị Vua của Đế quốc Ethiopia xưng hiệu tương ứng “Hoàng đế”[43], do đó con trai họ khi dịch ra đều là Hoàng tử. Hoàng gia Ethiopia có tên tuổi 「Abetohun; አቤቶሁን 」 cùng với 「Le’ul; ልዑል」 cho những Hoàng tử, trong lúc “Abetohun” được sử dụng từ xa xưa, còn “Le’ul” lại được sử dụng từ thời kỳ Nữ hoàng Zewditu. Thông thường, những vị Hoàng tử Ethiopia có trách nhiệm tạo nhánh nhỏ cho dòng dõi hoàng gia (tương tự Tiểu tông của Đông Á), do vậy họ sẽ nhậm chức vụ Trị sự của một phần lãnh thổ của Đế quốc với tước hiệu 「”Ras”; ራስ」 – tương ứng với Thân vương của Đông Á. Bởi vì những “Ras” cũng trọn vẹn có thể là tước phong cho những quý tộc không xuất thân hoàng gia, nên những Hoàng tử Ras sẽ tiến hành gọi là 「Le’ul Ras; ልዑል ራስ」. Những người thừa kế của mình, tức Vương thế tử khi dịch qua văn phong Đông Á, sẽ tiến hành gọi là 「Le’ul Dejazmach; ልዑል ደጅ አዝማች」 – trong số đó “Dejazmach” là một chức vụ tương ứng Đại tư mã hoặc Đại tướng quân, một vị trí cũng trọn vẹn có thể phong cho quý tộc. Dòng dõi vương triều Madagascar, bất kể là Quốc vương hay Vương tử hay quý tộc, họ đều dùng tiên tố 「”Andriana”」 trước tên của tớ. Những vương quốc khác, hoặc là đã biết thành tác động từ Hồi giáo hoặc Cơ Đốc giáo, hoặc là ít có tư liệu tiếp cận, hoặc là đã biết thành “Anh hóa” trong thời kỳ Thuộc địa nên những điểm lưu ý khác lạ cũng không hề hiện hữu. Các tài liệu tiếng Anh đại hầu hết dùng “King” để mô tả vị thế của những vị Vua cùng “Prince” để chỉ con trai của mình, do đó “Vương tử” là cách gọi chung khi dịch sang văn phong Đông Á. Đông Nam ÁSửa đổiTại những Vương quốc ở Đông Dương như Thái Lan và Miến Điện, hoặc nhóm 「Nền văn hóa truyền thống Mã Lai; Dunia Melayu」 với Malaysia và Indonesia làm chủ yếu, do có hai luồn tác động văn hóa truyền thống từ cả Ấn Độ lẫn Hồi giáo, thêm vào cả tác động từ Phật giáo, do vậy tên tuổi dòng dõi Vua chúa của những vương quốc này cũng trở nên tác động từ những luồn văn hóa truyền thống lớn ấy. Đây được gọi là nền văn hóa cổ truyền truyền thống Đông Ấn trong khối Đại Ấn Độ. Những vương quốc này tuy từng có thời kỳ chinh phạt và xây dựng Đế chế, như Đế chế Toungoo của Myanmar, nhưng về cơ bản những vị Vua tối cao của tôi chỉ tự xưng tước Vương, dù có chư hầu triều cống thì những vị Vua chư hầu vẫn được giữ tước vị ngang bằng với vị Vua lớn. Điều này phần lớn là vì tác động của Hệ thống Mandala từ thuở ban sơ. Những vương quốc này tuy tác động Hồi giáo, nhưng Phật giáo cùng Ấn Độ cũng trực tiếp tác động lên văn hóa truyền thống của mình, do đó tên tuổi của Vua chúa lẫn con cháu đều tương tự khối Trung Đông, nhìn chung những vị Vua lãnh tụ đều xưng tước hiệu Sultan của Hồi giáo hoặc Raja của Ấn Độ. Về thực ra, tước hiệu “Sultan” ở phạm trù trên tước Vương thường thì nhưng vẫn dưới Hoàng đế, sở dĩ những Sultan của Đế chế Ottoman trọn vẹn có thể thành “Hoàng đế” là vì họ còn tự xưng thương hiệu Padishah, trong lúc những vị Sultan ở khối Mã Lai vẫn đơn thuần là Sultan. Tước hiệu “Raja” ở Ấn Độ mang nghĩa ứng với Quốc vương, nhưng khi được truyền qua vùng này thì thường được thổi lên thành tôn hiệu 「”Maharaja”; महाराजा; มหาราชา」 – tức là “Đại Raja”, tương ứng “Đại vương”, nếu chiếu ra xa hơn thì rất gần với tước hiệu Hoàng đế, những vị Vua của Srivijaya, Majapahit cùng Thái Lan đều từng xưng tước hiệu này. Vương quốc Champa ở miền Trung của Việt Nam, vào trước thời kỳ Lê Thánh Tông sát phạt thì người lãnh đạo tốt nhất từng có thương hiệu theo phong cách Ấn Độ là 「”Raja-di-raja”; राजाओं का राजा」 – mang nghĩa “Raja của những Raja”, cao hơn nữa Maharaja một bậc và rất gần với hai tước hiệu tối cao của Ấn Độ tương ứng với Hoàng đế cùng Emperor, là 「”Chakravarti”; छत्रपति」 cùng 「”Samraat”; सम्राट्」. Ngoài ra, những tước hiệu cho Vua ở khối vương quốc này còn có hiện tượng kỳ lạ sử dụng phong thái Ấn Độ và Hồi giáo trộn lẫn, như những vị Vua của Vương quốc Pattani có hiện tượng kỳ lạ dùng “Raja” trong tôn hiệu; còn Vương quốc Malacca dùng “Shah” của Ba Tư ở tôn hiệu của những vị Vua trong lúc lại dùng “Raja” trong tên của những Vương tử. Khi dịch qua văn bản tiếng Anh, con trai và mái ấm gia đình của những vị Vua này đều được gọi là “Prince”, ứng với Vương tử hơn là Hoàng tử. Về cơ bản, vị thế của những Vương tử tại những vương quốc này đều nhờ vào vị thế của người mẹ, mà nền văn hóa cổ truyền truyền thống của khối vương quốc nó lại sở hữu chủ trương nhiều Vợ và nhiều Thiếp tỳ, trong số đó những người dân Vợ lại sở hữu hơn kém nhau. Vương thất Thái Lan tuy cũng mang nét tác động từ Ấn Độ, nhưng có văn hóa truyền thống địa phương mạnh. Quy định thân phận của Vương tử tại vương thất Thái Lan về cơ bản nhờ vào xuất thân của người mẹ, nhưng trên hết những con của Quốc vương – tính cả trai lẫn gái – đều được gọi là 「Luk Luang; ลูก หลวง」, mà cháu nội là 「Laan Luang; หลาน หลวง」. Luận về thân phận của người mẹ, những con của Quốc vương lại chia ra hai bậc: “Chao Fa” (เจ้าฟ้า) dành riêng cho con của những bà Vợ (tức những Vương hậu cùng Vương phi của thứ bậc cao), và tiếp theo là hàng “Phra Ong Chao” (พระองค์เจ้า) là cho con của những Thiếp tỳ. Điểm nhất là Vương tử cùng Công chúa đều dùng chung một loại này, không tồn tại chia bằng giới tính, trừ tên riêng của từng người. Các con cháu Vương tôn của Quốc vương cũng hưởng theo hai bậc trên, còn tồn tại thêm bậc “Mom Chao” (หม่อมเจ้า) nếu Vương tôn có mẹ là thường dân không được công nhận. Ở Thái Lan, cũng như Miến Điện, có truyền thống cuội nguồn lập Trữ quân với tư cách như “Phó vương” – tức Tiền cung chủ (Front Palace) hoặc Uparaja – vì thế Vương thất tại vương quốc này cũng quy định con cháu của Phó vương. Nhìn chung con cháu của Phó vương đều san sẻ ba đẳng như con cháu Quốc vương, riêng “Mom Chao” là dùng chung cho cháu của Phó vương, còn “Chao Fa” là những người dân cháu đã đảm nhiệm chức vụ. Chế độ tước hiệu cho thành viên vương thất Thái Lan sẽ lấy 「Krom; กรม」 làm cơ bản. Trong tiếng Thái, “Krom” tức là văn phòng, dinh thự, là cơ sở gồm người hầu và đất phong phục vụ riêng cho những người dân giữ tước hiệu, tương tự với khái niệm 「Household」 của tiếng Anh cùng 「Phủ đệ」 của văn hóa truyền thống Trung Hoa. Sau cuộc Cách mạng Xiêm 1932, quyết sách quân chủ chuyên chế tại Thái Lan bị phá vỡ, “Krom” đang không hề thực quyền mà chỉ thuần túy là tước hiệu vinh dự. Thành tố tạo ra tước hiệu của thành viên vương thất là tiền tố 「Bandasak; บรรดาศักดิ์」 – có nghĩa “Tước vị”, cùng 「Rachatinnanam; ราชทินนาม」 – tức là “Tên được đức Vua trao tặng”. Trong số đó, Bandasak là khối mạng lưới hệ thống 5 tước hiệu tạm gọi là [Ngũ đẳng vị giai] luôn đi trước phong hiệu, còn Rachatinnanam là phong hiệu do Quốc vương ban cho, thường là hậu tố sau cùng trong chuỗi tên hiệu chính thức của người ấy. Danh sách 5 bậc tước hiệu Bandasak, gồm:
Trong số đó, những “Chao Fa” khởi đầu từ 「Kromma Khun」, những “Phra Ong Chao” khởi đầu từ 「Kromma Muen」. Còn bậc 「Somdej Krom Phraya」 thường là cho những Vương mẫu Thái hậu, Vương mẫu Thái phi hoặc Phó vương; lại cũng trọn vẹn có thể là có công lao lớn như Narisara Nuvadtivongs hoặc Damrong Rajanubhab. Sau thời Chulalongkorn, 5 tước hiệu trên cần kèm với tên một thành phố, nguyên bản hoặc đã được biến thể, do vậy trong tiếng Anh thì những Vương tử hay được ghi bằng phương thức 「”Prince” + tên thành phố」, như hai vị Vương tử “Narisara” cùng “Damrong” ở trước đều là huy hiệu tước, không phải tên vốn có. Một dịp đại lễ trong cung đình Miến Điện dưới triều Konbaung. Các thành viên của Vương thất Thái Lan ngoại trừ nhờ vào công tác làm việc trong cỗ máy hành chính, còn tồn tại một lượng thu nhập riêng gọi là “Sakdina” (ศักดินา) – ý nghĩa tương tự thực ấp. Hiện tại do thời đại thay đổi, tuy lãnh nhiều chức vụ quân sự chiến lược hành chính, nhưng việc quản hạt trị sự cát cứ đang không hề tồn tại. Tuy vậy, ý niệm để những Vương tử Tông thân được phái đi trấn giữ thành trì vốn đã phổ cập trong lịch sử dân tộc bản địa, như thời kỳ Vương quốc Ayutthaya đã thiết lập quy mô này với những Thành quốc được gọi là 「”Muang Look Luang”; เมืองลูกหลวง」. Sau khi được phân phong đến thành thị được chỉ định, những Vương tử đều thề trung thành với chủ với Quốc vương ở kinh sư, nhưng vẫn giữ những đặc trưng cai trị tại nơi mà mình lãnh nhiệm. Vì tình trạng không rõ ràng quyền thừa kế, Ayutthaya bị cuộc chiến tranh đoạt vị khi Quốc vương qua đời, mà những người dân tham gia đoạt vị đều là những Vương tử Trị sự. Từ thời kỳ Vương quốc Rattanakosin, bình yên được thiết lập, những Vương tử đảm nhiệm chức vụ TW ngày càng nhiều, mà những Vương tử nắm quyền Trị sự lại là con trai của Phi tần thấp cấp, không tồn tại kĩ năng kế vị. Vì cũng xem con gái mang dòng dõi Vua chúa, những người dân con rể của Quốc vương cũng rất được quyền Trị sự tương tự những Vương tử của triều đình, đến nỗi vững mạnh mà lên ngôi như Maha Thammarachathirat. Tại nền văn hóa cổ truyền truyền thống Miến Điện cũ, vị thế của Vương tử cũng tác động từ người mẹ tương tự Thái Lan, nhưng quyết sách phân loại của Miến Điện lại sở hữu phần phức tạp hơn. Những bà vợ cả của Quốc vương, tức Quốc hậu (Nanya Mibaya; နန်းရ မိဖုရား)[Chú 8] có độc quyền trú cùng Quốc vương tại Cung điện Mandalay, trong lúc hàng Cung hậu (Ahsaungya Mibaya; အဆောင်ရမိဖုရား)[Chú 9], cùng với hàng dưới như Kim ốc hậu (Shweye Hsaungya Mibaya; ရွှေရေးဆောင်ရ မိဖုရား)[Chú 10], Thành quốc hậu (Myosa Mibaya; မြို့စားမိဖုရား)[Chú 11] cùng Vô đẳng hậu (Ywaza Mibaya; ရွာစား မိဖုရား)[Chú 12] đều trú ở những phòng ốc khác. Mỗi bậc đều chia ra 2-3 cấp rất khác nhau nhỏ ra, trong số đó Quốc hậu đứng đầu được xưng là “Nanmadaw Mibaya Hkaunggyi” (နန်းမတော် မိဖုရားခေါင်ကြီး), cũng gọi Chính hậu. Xếp dưới là những hạng Ngự thiếp được chia ra nữa, đây bị xem là nô tỳ. Các vị Vương tử, ngoại trừ Trữ quân được xem như Phó vương có vị thế tuyệt đối, thì còn tồn tại:
Đại chiến giữa Naresuan của Ayutthaya và Thái tử Miến Điện Mingyi Swa. Những vị Vương tử sau khoản thời hạn trưởng thành sẽ đã có được tước hiệu riêng, tổng số 12 tước hiệu, lại chia ra 3 đẳng hạng rõ rệt, thứ tự lớn nhỏ đều nhờ vào số lượng âm tiết trong tước hiệu. Ba Lever của 12 tước hiệu:
Cũng như Thái Lan, những Vương tử của Miến Điện cũng thụ chức đến thành trì để cai trị. Trong thời kỳ Đế chế Toungoo, và tiếp sau đó là triều Konbaung, những thành thị Myo (မြို့) đều được chia ra cho những thành viên của Vương thât hoặc những lãnh đạo triều đình thời thượng, và họ được gọi là 「Myosa; မြို့စား」. Bên cạnh những Trị sự xuất thân từ Vương thất, những Vương quốc chư hầu có trách nhiệm cống nộp, cùng Tiểu vương quốc được trị vì bởi Thủ lĩnh địa phương cũng còn tồn tại tuy nhiên tuy nhiên. Các vị Vua của Vương quốc chư hầu có cùng tên tuổi “Quốc vương” như Quốc chủ Miến Điện, thậm chí còn còn giữ lại biểu chương (Royal regalia) để thể hiện sự bán độc lập[Chú 13]; trong lúc đó những Tiểu vương quốc lại tương ứng với khối mạng lưới hệ thống (Princely states), những vị Vua cai trị mang tước xưng 「Sawbwa; ၸဝ်ႈၾႃႉ」, ứng với khái niệm “Phiên vương” của Đông Á. Ở những vương quốc khác ngoài Thái Lan và Miến Điện như khối Mã Lai (Indonesia, Malaysia, Brunei cùng phía Nam Philipine), về cơ bản đều dùng tước hiệu Hồi giáo cùng Ấn Độ trộn lẫn, ngoại trừ Trữ quân sẽ kế vị thì những Vương tử khác đều phải có hiện tượng kỳ lạ sử dụng chung tên tuổi. Đặc biệt tại Malaysia còn phải có tên tuổi phân biệt dùng cho Liên bang hoặc cho Bổn quốc, chính vì hình thái Malaysia hiện tại là liên bang những Vương quốc Hồi giáo hợp thành. Nhìn chung tôn hiệu thành viên Vương thất ở Malaysia không phân nam nữ, với 「”Tun”; துன்」 là cao quý nhất, thời cổ đại dùng cho thành viên Vương thất và do nam duệ thừa kế, tương tự “Prince” ở Châu Âu, về sau đổi dùng với 「”Tengku”」, hay một số trong những vùng phiên thành 「”Tunku”」, để dành riêng cho hậu duệ nam lẫn nữ trực hệ của vương thất. Cá biệt có xứ Perak sử dụng 「”Raja”」. Đối với Vương thất Brunei, toàn bộ thành viên Vương thất không kể nam nữ, nếu đã kết hôn thì đều phải có tiền tố trước tên mình là 「”Pengiran”; பெங்கிரன்」- có ý nghĩa tương tự như tước hiệu “Tun” khi ám chỉ vị thế dòng dõi Vương thất, với “Pengiran Muda” cho Vương tử, “Pengiran Muda Mahkota” cho Trữ quân và “Pengiran Anak” dành riêng cho cháu nội cả trai lẫn gái của Sultan. Ngoài ra còn tồn tại xưng hiệu 「”Sayyid”; سيد」 dành riêng cho những thành viên Vương thất nhận là hậu duệ nam hệ của Nhà tiên tri Muhammad. Đích thứ và tư sinhSửa đổiTuy rằng những vương quốc Châu Âu chịu tác động từ Cơ Đốc giáo mà chủ trương một vợ một chồng, nhưng tình trạng tình nhân của Vua chúa quý tộc vẫn xuất hiện. Rất nhiều Vua chúa có con riêng với tình nhân, nhưng pháp lý quy định tính hợp pháp của con cháu đều nhờ vào hôn nhân gia đình, vì vậy những người dân con này, 「”Tư sinh tử nữ”; 私生子女」, đều không tồn tại hưởng quyền lợi dòng dõi Vua chúa. Ví dụ Henry VIII của Anh cả đời được nghe biết là cần người con trai nối dõi, và trước lúc có “Con trai hợp pháp” duy nhất là Vương tử Edward thì ông đã có một con trai, Henry FitzRoy. Nhưng vì là con trai do tình nhân sinh ra, nên dù bản thân ông đã “công nhận” và ban tước hiệu quý tộc vượt quá tiền lệ, Henry FitzRoy vẫn không tồn tại quyền kế vị ngai vàng Anh. Dù cho Quốc vương Louis XIV của Pháp đã có hành vi 「”Hợp pháp hóa”」 những người dân con của tớ với Madame de Montespan, thì họ vẫn bị xếp sau những nhánh họ xa nhưng “hợp pháp” của nhà Bourbon. Như người con trai ông thích nhất do Montespan sinh ra là Louis Auguste, Công tước xứ Maine, người được thổi lên hàng Prince du sang và được dự trong nhàng thừa kế ngai vàng, thế nhưng vẫn xếp sau toàn bộ những nhánh họ xa nhưng hợp pháp khác. Nam giới những khối Khổng giáo như những nước Đông Á cùng Hồi giáo hoặc Phật giáo như Đông Dương, tuy rằng hầu hết là hình thức “Một chồng một vợ”, nhưng cũng luôn có thể có trường hợp đồng ý “Nhiều vợ” (Bình thê hay Đa thê), không riêng gì có có thế họ cũng luôn có thể có “Nhiều thiếp”, những hậu duệ về mặt sinh học của một đàn ông trong những loại xã hội này đều sẽ là con hợp pháp. Điều này so với một Quân chủ càng tự do hơn, không cần thiết phải ghi nhận là vì Vợ cả, Vợ thứ hoặc Tỳ thiếp sinh ra, toàn bộ con trai đều được công nhận là Hoàng tử hoặc Vương tử, chỉ là vị thế của mình sẽ thường rất khác hệt. Ở những vương quốc Đông Dương cùng Mã Lai không tồn tại cụm danh từ chung nào để chỉ loại thân phận con của Vợ cùng Thiếp, còn tại Đông Á thì những con trai do người Vợ sinh ra, gồm có Bình thê lẫn Đa thê, đều là 「Đích tử; 嫡子」; còn con trai do những loại Thiếp sinh ra là 「Thứ tử; 庶子」. Các vị Vua tại những vương quốc này cũng trọn vẹn có thể có con với những tình phụ không rõ danh phận, thường thì thì sẽ đều công nhận và những người dân con này đều chỉ trọn vẹn có thể là Thứ tử. Ví dụ Đường Thái Tông Lý Thế Dân có con với tình phụ là Sào Lạt vương phi Dương thị, đó là Hoàng thập tứ tử Tào vương Lý Minh, việc vẫn gọi Dương thị là “Sào Lạt vương phi” đó là vì bà là vợ của em trai ông, Sào Lạt vương Lý Nguyên Cát. Thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc cơ quan ban ngành hỗn loạn, lại cũng luôn có thể có trường hợp con riêng của người vợ hoặc con nuôi khác họ được công nhận, thậm chí còn là một có quyền thừa kế dù rất hiếm, Hậu Chu Thế Tông Sài Vinh cùng Hậu Đường Mạt Đế Lý Tùng Kha đều là trường hợp này. Ở những triều đại sùng Khổng giáo, nổi bật nổi bật là Triều Tiên hoặc triều Minh, Thứ tử luôn bị xếp sau Đích tử, thậm chí còn là một Đích tôn. Chỉ lúc không hề Đích tử, triều đình mới nhận Thứ tử nối dòng, lấy thứ tự lớn nhỏ khởi đầu, với Thứ tử lớn số 1 là 「”Thứ Trưởng tử”; 庶長子」. Trường hợp ở Triều Tiên đó là hai bạn hữu Cảnh Tông cùng Anh Tổ, mà triều Minh thì chính nhờ vào Hoàng Minh tổ huấn truyền lại:「”Phàm là cung đình không tồn tại Hoàng tử, thì cứ người anh chết người em kế tục, mà ‘người em’ đó thiết yếu là con của Đích mẫu sinh ra. Còn con trai do Thứ mẫu sinh ra, không phải người hàng lớn số 1 thì không lập”」[Chú 14]. Ngoài đó ra, những triều Hán và triều Tống cũng xem trọng Đích tử, triều Đường thì có thuở nào hạn dài từ Đường Hiến Tông đến Đường Chiêu Tông không lập Hoàng hậu, mà Đường Huyền Tông Lý Long Cơ tuy là Thứ tử nhưng lên ngôi cũng là vì sự tự nguyện nhường vị hi hữu của người anh Đích xuất Lý Thành Khí. Sang thời nhà Thanh, vì ngay từ đời Thuận Trị đã là Thứ tử, thêm vào đó chủ trương 「”Lập Trữ chọn người Hiền”」, việc cung đình chọn người thừa kế cũng không nhất thiết chỉ là Đích tử nữa. Tại Trung Đông, những vương quốc Hồi giáo thường xuyên có “Đa thê”, tức nhiều hơn thế nữa 1 người Vợ chính thức, hơn thế nữa đàn ông xuất thân hoàng thất đều phải có thân phận hợp pháp cho ngôi Vua, dù là con của người Phi tần xuất thân nô lệ hay là út chót trong tất khắp khung hình con thì vẫn trọn vẹn có thể kế vị nếu được ủng hộ, cho nên vì thế cơ bản không tồn tại sự rạch ròi thân phận Một trong những người dân con trai trong toàn thế giới Hồi giáo. Tất cả đều là tâm thế 「”Người kế vị hợp pháp”」 và điều này dẫn đến tình trạng nội chiến liên tục. Còn tại những vương quốc Đông Dương và Mã Lai, vị thế của những Vương tử thường thì bị ràng buộc với xuất thân của người mẹ, cũng trở nên ràng buộc thứ tự trong mái ấm gia đình tương tự nguyên tắc ở Đông Á. Đây tuy là một quyết sách lâu lăm, nhưng tình trạng chính trị ở những vương quốc này vẫn luôn tạm bợ nên thường xẩy ra chiến loạn tranh vị giữa những Vương tử, quá nhiều Vương tử xuất thân Phi thiếp thắng lợi mà lên ngôi như tình trạng dòng dõi Prasat Thong của Ayutthaya. Hơn nữa, vì những Vương nữ Công chúa ở những vương quốc này cũng luôn có thể có vai trò duy trì dòng dõi kế vị, nên chồng hoặc con của Vương nữ cũng tham gia tranh đoạt cùng những Vương tử, như Maha Thammarachathirat của Ayutthaya. Nhân vật đáng chú ýSửa đổiThế giới Khổng giáo
Thế giới Cơ Đốc giáo
Vùng văn hóa truyền thống khác
Xem thêmSửa đổi
Chú thíchSửa đổi
Tham khảoSửa đổi
NguồnSửa đổi
Video tương quan | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Review Hoàng tử trong tiếng anh đọc là gì ?
Một số hướng dẫn một cách rõ ràng hơn về đoạn Clip Hoàng tử trong tiếng anh đọc là gì tiên tiến và phát triển nhất .
Chia SẻLink Tải Hoàng tử trong tiếng anh đọc là gì miễn phí
Heros đang tìm một số trong những Share Link Cập nhật Hoàng tử trong tiếng anh đọc là gì miễn phí.
#Hoàng #tử #trong #tiếng #anh #đọc #là #gì