SKKN: Dạy học kim chỉ nan tăng trưởng một số trong những kĩ năng cho học viên trong chương III- Sinh học 10
Mục đích chính của đề tài là tăng trưởng một số trong những kĩ năng cơ bản cho HS như kĩ năng tự học, tự nhiên cứu, kĩ năng xử lý và xử lý yếu tố, kĩ năng sáng tạo, kĩ năng tiếp xúc, kĩ năng hợp tác, kĩ năng khai thác công nghệ tiên tiến và phát triển thông tin thông qua đó hình thành tri thức và hình thành nhân cách cho HS. » Xem thêm
Giúp những em có giải pháp xử lý và xử lý yếu tố trong những tình hình nhất địnhNhư ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên vạn vật thiên nhiên trước những yếu tố thiên tai, dịch bệnh, suy thoái và khủng hoảng đạo đức, ý thức thành viên, trách nhiệm xã hội. » Thu gọn
Chủ đề:
- Sáng kiến kinh nghiệm tay nghề
- Sáng kiến kinh nghiệm tay nghề THPT
- Định hướng tăng trưởng một số trong những kĩ năng
- Sáng kiến kinh nghiệm tay nghề môn Sinh học 10
- Sáng kiến kinh nghiệm tay nghề lớp 10
Tóm tắt nội dung tài liệu
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
PHẦNMỞĐẦU
I.Lídochọđềtài
Trongmỗiconngườiđềucónhữngphẩmchấtvànănglựctiềm ẩn,
nhiệmvụcủangườigiáolàphảikhơidậyvàpháttriểnnhữngtiềmnăngđó.
Chiếnlượcpháttriểngiáodụctronggiaiđoạn20102020là giáodụctoàn
diệnchoHSvề đạođức,về trítuệ,về thể chấtvàvề thẩmmĩ.Trútrọng
pháttriểnnănglựctựhọc,tựnghiêncứu,sángtạonhằmbồidưỡngnhânlực,
pháttriểnnhântài,nhằmđẩymạnhquátrìnhcôngnghiệphóa,hiệnđạihóa
đấtnước.
Đấtnướchiệnnayđangđốimặtvớirấtnhiềuthửtháchtolớnnhư:Sự
pháttriểnkinhtế,khoahọccôngnghệcònlạchậu,nhữngvấnđềvềxãhội,
suythoáiđạođức,hiệntượngônhiễmmôitrường,thiêntai,dịchbệnh
Tấtcả cácvấnđề đócầnsự chungsứccủacộngđồngvàxãhội.Vấnđề
giáodụccầnđặtlênhàngđầuđóchínhlàngườiGVcầndạyHSnhữnggìvà
dạynhưthếnàođểtạoranhữngsảnphẩmđólànhữngcôngdânthựcsự,
nhữngchủnhântươnglaicủađấtnướcSảnphẩmcủangườithầytạora
nhữngconngườibiếtsuynghĩ,cónhữnghànhđộngđúngđắngópphầnxây
dựngtrongcôngcuộcđổimớiđấtnướcthờimởcửa.
XuấtpháttừthựctiễndạyvàhọchiệnnayởđịaphươngphầnlớnGV
cácmônsinhhọcchỉtruyềntảinộidungSGK,ítmởrộngkiếnthức,hầunhư
khôngcócáchoạtđộngngoạikhóangoàigiờ lênlớp,ítđượctìmhiểuthực
tế,hoạtđộngdạyhọcđơnđiệuchỉđơnthuầnlàtruyềnđạtkiếnthức….Hơn
nữatheonhữngbuổihọctậphuấnđánhgiáchuẩnquốctếPISAthìviệcđánh
giáHSkhôngchỉđánhgiánhữngkiếnthứcmàHStiếpthuđượctrongtrường
họcmàtrútrọngđánhgiátrongcáchsuynghĩcủangườihọc,nhữngvậndụng
kiếnthứcđượchọcvàogiảiquyếtnhữngtìnhhuốngcụ thểDạyvàhọc
như thếnàođểtạoranhữngconngườibiếthànhđộngnhư nhữngcôngdân
thựcsự.Chínhvìnhữnglídotrêntôiđãchọnđề tàiDạyhọcđịnhhướng
pháttriểnmộtsố nănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10 làm
đềtàisángkiếnkinhnghiệmnămhọc2014năm ngoái.
II.Mụcđíchnghiêncứu
ĐốivớiHShiệnnaykiếnthứchọc ở sáchvở khôngphảilàtấtcả,
kiếnthứccủaHSlĩnhhộiđượcsaumỗitiết họckhôngchỉ đơnthuầnlà
nhữngconsố,haynhữngphươngtrìnhhayđơngiảnlàhọcthuộcbàicũMà
1/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
kếtquảsaumỗigiờhọcthìngườihọccótiếpthuđượcnhữngvấnđề gìvà
vậndụngnóvàothựctiễncuộcsốngnhưthếnàochophùhợpvớinhâncách
xãhội,đạođứcHS.Đốivớibộ mônSinhhọclànhữngkiếnthứckhoahọc
thựcnghiệm,nhữngvấnđề visinhvậtvàứngdụng,vềdịchbệnh,ônhiễm
môitrường,sinhđẻ cókế hoạchnhữngvấnđề cấpthiếttronggiaiđoạn
hiệnnay.
MụcđíchchínhcủađềtàilàpháttriểnmộtsốnănglựccơbảnchoHS
nhưnănglựctựhọc,tựnhiêncứu,nănglựcgiảiquyếtvấnđề,nănglựcsáng
tạo,nănglựcgiaotiếp,nănglựchợptác,nănglựckhaitháccôngnghệthông
tinquađóhìnhthànhtrithứcvàhìnhthànhnhâncáchchoHS.Giúpcácem
cóbiệnphápgiảiquyếtvấnđề trongnhữnghoàncảnhnhấtđịnhNhư ý
thứcbảovệ môitrườngtrướccácvấnđề thiêntai,dịchbệnh,suythoáiđạo
đức,ýthứccánhân,tráchnhiệmcộngđồng.
III.Nhiệmvụnghiêncứu
1. Nghiêncứucơsởlíluậnvàthựctiễncủađềtài.
2. Cácnguyêntắcvàcácbiệnphápthựchiệnpháttriểnnănglựccho
họcsinhtrongchươngIIISinhhọc10.
3. Thựcnghiệmsưphạm.
IV.Đốitượng,kháchthể,phạmvinghiêncứu
Đốitượngnghiêncứu:Hệthốngcácbiệnphápvàbàitậppháttriểnmột
sốnănglựccơbảnchoHS.
Kháchthểnghiêncứu:Họcsinhlớp10trườngTHPT
Phạmvinghiêncứu:ChươngIIISinhhọc10.
V.Phươngphápnghiêncứu
1.Nghiêncứulýthuyết:cáclíluậncơ bản,mộtsố khíniệmcơ bảncóliên
quanđếnđềtài.
2.Nghiêncứuthựctiễndạyvàhọc:thôngquadự giờ,thămdòýkiếngiáo
viênbộmôn.
3.Quansátsưphạm:thôngquasổđiểm,vở ghicủaHS,cáchoạtđộngngoài
giờ lênlớp,ýthứcbảovệ môitrường,giữ gìnvệ sinhchung,tinhthầntập
thể,ýthứccộngđồng.
4.Phươngphápthựcnghiệmsưphạm.
5.Phươngphápthốngkêtoánhọc.
2/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
PHẦNNỘIDUNG
CHƯƠNGI:CƠSỞLÍLUẬNVÀTHỰCTIỄNCỦAĐỀTÀI
I.Cơsởlíluận
1.Nhiệmvụdạyhọcsinhhọcởtrườngphổthông
Kiếnthứcsinhhọcvôcùngsâu,rộng.Vậytrongtrườngphổthôngcần
dạycáigì?Đạtđếnmứcnàođểhìnhthànhnhâncáchchohọcsinhcóthểgóp
phầnhinhthànhconngườiđólànhiệmvụchínhcủadạyhọcmônSinhtrong
trườngphổthông.
1.1Nhiệmvụtrídụcphổthông
Trongthờigianngồihọcởtrườngphổthônggiáoviêncầntrangbịcho
họcsinhnhữngtrithứccơbản,hiệnđại,gắnvớithựctiễnViệtNam.Ngoài
nhữngkiếnthứccơbảnlàmcơsởchoHSvậndụngvàosảnxuất,đờisống,
bảovệmôitrường,bảovệtàinguyênthiênnhiêncủađấtnước.
1.2NhiệmvụpháttriểnnănglựcnhậnthứcchoHS.
Dạyhọcsinhhọc ở trườngphổ thôngcóđiềukiệnhìnhthànhnhững
nănglựcnhậnthức,bởivìsinhhọclàkhoahọcnghiêncứuđốitượngsống,
mộtdạngvậtchấtcósựvậnđộngcaonhất.Haihoạtđộnglĩnhhộikiếnthức
vànănglựcnhậnthứccótácđộngqualại,vìlĩnhhộilàhoạtđộngnhậnthức
vàhoạtđộngnhậnthứclạichỉ cóthể thựchiệntrêncơ sở cáctàiliệulĩnh
hộiđược.
*Kĩnăngquansát
*Kĩnănglàmthínghiệm
*Pháttriểncácphươngpháp,biệnpháplôgic
1.3.Hìnhthànhnhâncáchchohọcsinh.
Nhâncáchconngườiđượchìnhthànhtrongxãhộibaogồm:cótríthức,
cónănglựcnhậnthức,cónănglực,cóhànhđộngcóthếgiớiquankhoahọc,
cótháiđộ đúngđắnvớithiênnhiên,vớiconngười,vớicộngđồng.Cácyếu
tố nhâncáchnóitrênkhôngthểhìnhthànhbằngmộtmônhọcriêngmàphải
3/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
làsựtổnghợpmọitrithứccủacácmônkhoahọckhácnhau.Cóthểnóikhoa
họcvừalàmụcđích,vừalàphươngtiệnquantrọngđểhìnhthànhnhâncách
conngườihọcsinh.
1.4HìnhthànhnănglựcchoHS
*Nănglực:làsựkếthợpmộtcáchlinhhoạtvàcótổchứckiếnthức,kỹnăng
vớitháiđộ,tìnhcảm,giátrị,độngcơ,cánhânnhằmđáp ứnghiệuquả một
yêucầuphứctạpcủahoạtđộngtrongbốicảnhnhấtđịnh.
TheodựthảoChươngtrìnhgiáodụcphổ thôngsaunăm2015,đốivới
HSTHPTcó9nănglựcchungchialàm3nhóm:
*Nănglựclàmchủvàpháttriểnbảnthân:
Nănglựctựhọc
Nănglựcgiảiquyếtvấnđề
Nănglựcsángtạo
Nănglựctựquảnlý
*Nhómnănglựcvềquanhệxãhội
Nănglựcgiaotiếp
Nănglựchợptác
*Nhómnănglựccôngcụ
Nănglựcsửdụngcôngnghệthôngtin
Nănglựcsửdụngngônngữ
Nănglựctínhtoán
2.Nhiệmvụcủagiáoviên
Nắmvữngkiếnthức,cấutrúcnộidungchươngtrình,hiểurõtâmlí
lứatuổiHS.ThựchiệnnộidungchươngtrìnhdạyhọcTHPTtheođúngphân
phốicủaBộ giáodụcvàđàotạo,bámsátchuẩnkiếnthứckỹ năng.Soạn
giảngtheohướngđổimớiphươngphápdạyhọcpháthuytínhtíchcựcchủ
độngcủaHS,lấyHSlàmtrungtâm. Ứngdụngnhữngcôngnghệ hiệnđại
trongdạyvàhọc,luôntìmtòi,cậpnhậtnhữngthôngtinmớivàotừngbài
giảng.
II.Cơsởthựctiễncủađềtài
1.Đặcđiểmtìnhhìnhchungnơinghiêncứu.
Sinhhọclàmộttrongcácmônkhoahọcthựcnghiệm,theonhiệmvụ
chươngtrìnhTHPTthìcầnrènluyệnchohọcsinhmộtsố kĩnăngcụ thể.
Trongđócónhữngtiếtthựchànhtrongphongthínghiệmlàchủ yếu,không
cótiếtdãngoại,thamquanvàtìmhiểuthựctếVìvậyviệchọcsinhđược
4/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
liênhệgiữanộidungđượchọctrênlớpvàthựctếsẽphầnnàohạnchếnhận
thứccủahọcsinh.Đốivớicáchoạtđộngtậpthể trườnghầunhư khôngcó
cáchoạtđộngnày.
Về cơ sở vậtchấtcủatrườngcóphòngbộ môn,phòngmáychiếuvà
máytínhđủđiềukiệnđểthựchiệnđềtài.
Theothămdòýkiếncủađồngnghiệpvàquacáctiếtdự giờ thựctế
chothấy:cáctiếtdạycủachươngIIISinhhọc10hầunhưGVkhônggiao
thêmcácbàitậpngoàiSGK.
2.Đặcđiểmhọcsinhnơinghiêncứu.
Theothămdòýkiếnhọcsinhthìhầuhếtcácemthíchđượcthamgia
cáchoạtđộngngoạikhóa,thamquan,dãngoạivàtìmhiểuthựctế.Nhiềuem
mongmuốngiáoviênbộmôn,nhàtrươngtổchứcthêmcáchoạtđộngngoại
khóa.Đasố họcsinhcóhọclựckhávàgiỏi,hamhọc,hamhiểubiết,nhiều
emyêuquýbộmônSinhhọcđâycũnglàđiềukiệnthuậnlợitrongquátrình
thựchiệnđềtài.
CHƯƠNGII:DẠYHỌCĐỊNHHƯỚNGPHÁTTRIỂN
MỘTSỐNĂNGLỰCCHOHỌCSINH
I.CẤUTRÚCCHƯƠNGTRÌNHVÀNGUYÊNTẮCTHỰCHIỆN
1.CấutrúcchươngIIISGKsinhhọc10
VIRUTVÀBỆNH NỘIDUNG
TRUYỀNNHIỄM
Bài29:Cấutrúccácloạivirut CấutrúcvàhìnhtháicácloạiVR
VaitròcácthànhphầnchínhcủaVR
Bài30:Sự nhânlêncủavirut ChutrìnhnhânlêncủaVRtrongTBchủ
trongtếbàochủ HIV/AIDS,cầnphảinhậnthứcvàthái
độđúngđắnvềviệcphòngtránhHIV
Bài 31: Virut gây bệnh và PhânbiệtđượccácnhómVRgâybệnh
ứngdụngcủaviruttrongthực trênVSV,thựcvậtvàcôntrùng,biệnpháp
tiễn tròngtránh
ỨngdụngcủaVRtrongthựctiễnsản
xuấtchếphẩmsinhhọcvàthuốctrừ sâu
sinhhọc.
Bài 32: Bệnh truyền nhiễm Các phương thức lây nhiễm và cách
vàmiễndịch phòng tránh những bệnh truyền nhiễm
5/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
thườnggặp.
Phânbiệtcáckháiniệmmiễndịch,kháng
nguyên,khángthể.
Phânbiệtcácloạimiễndịch
2Cácnguyêntắcthựchiện
2.1Đạtđượcmụctiêubàihọc.
Mụctiêucácbàihọcđượcđặtratheohướngtíchcựchoáhoạtđộngcủa
ngườihọc,nhằmđạtđượccácmụctiêuvềkiếnthức,kĩnăng,tháiđộnhấtđịnh.
Ngoàiranhằmmụcđíchpháttriểnmộtsốnănglựccơbảnchohọcsinh.
2.2Đảmbảotínhkhoahọc,chínhxácnộidungdạyvàhọc.
GVsoạngiảngtheochuẩnkiếnthứckĩnăng,cácđápánbàitậpvàthông
tinGVđưaraphảiđảmbảotínhchínhxáckhoahọcvàthờisự.
2.3PhùhợpvớitrìnhđộnhậnthứccủaHS
ĐểđảmbảochấtlượnglĩnhhộikiếnthứcthuthậpthôngtinchoHSthì
đâylànguyêntắccơ bản,cácbàitậpvàtìnhhuốngmàGVđưararènluyện
khôngđượcquádễhoặcquákhómàphảiphùhợpvớitrìnhđộnhậnthứccủacác
đốitượngHS.
2.4 Pháthuytínhtíchcực,dữ thế chủ động,sángtạopháttriểnmộtsố năng
lựcchohọcsinh.
DựctrêncơsởcấutrúcnôidungchươngIIISGK10,trongnộidungđề
tàinhằmpháttriểnchohọcsinh5nănglựccơbảnsau:
Nănglựctựhọc,tựnghiêncứu.
Nănglựcgiảiquyếtvấnđề.
Nănglựchợptác.
Nănglựcgiaotiếp
Nănglựckhaitháccôngnghệthôngtin
II.HỆTHỐNGCÁCBIỆNPHÁPTHỰCHIỆN.
Dựatrênmụctiêuchươngtrình,chươnghọc,bàihọc…Xuấtpháttừ thực
tế đòihỏingườihọccầncónhữnghiểubiếtnhấtđịnhvề cácvấnđề sức
khỏe,dịchbệnh,ônhiễmmôitrườngsống…Nhữngvấnđềđặtratronggiáo
dụcđòihỏingườiGVphảicónhữngbiệnphápnângcao,nhậnthứccủaHS
vìvậyphảinăngcaochấtlượngdạyvàhọc.
1.Biệnphápthựchiện:
Đổimớimụctiêubàihọc,trútrọngmụctiêukĩnăng,tháiđộ.
6/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
Thiếtkếbàidạytheohướngtíchcựcchủđộngcủangườihọc.
Xâydựngnhữngbàitậpđịnhhướngpháttriểnnănglựctự học,tự
nghiêncứu,hìnhthànhnhâncáchchophùhợpvớinhậnthứcHS.
Xâydựngbàitậpngoạikhóangoàigiờlênlớpgiúppháttriểnnănglực
hợptácnhóm,nănglựcgiaotiếp,nănglựcsửdụngcôngnhệthôngtin.
Chuẩnbịnhiềuthôngtinbổsung,hìnhảnh,clipphùhợpnộidungdạy
học.
2.Hệthốngcácbàitậppháttriểnnănglực:
Bàitập Nộidung Thực Nănglựcnhằmphát
hiện triểnnănglực
Bàitập1 Giải thích thí nghiệm Tạilớp Pháttriểnnănglựctự học
của Franken và Conrat tự nghiên cứu và phân tích, khái quát
1957 hoákiếnthức
Bàitập2 So sánh sự khác lạ Tạilớp Phát triển kĩ năng tự
giữavirutvàvikhuẩn nghiêncứu,kháiquáthoá
kiếnthức
Bàitập3 Tìm hiểu những đối Bài tập Phát triển kĩ năng tự
tượngcónguycơ nhiễm ngoại nghiêncứu,sángtạo,giao
HIVcaoởđịaphương khoá tiếp
Bàitập4 Tìm hiểu về tình hình Bài tập Phát triển kĩ năng khai
HIV/AIDS trên toàn thế giới ngoại tháccôngnghệthôngtin.
vàởViệtNam khoá
Bàitập5 Tìm hiểu virut kí sinh Tạilớp Pháttriểnnănglựchợptác
trên VSV, thực vật và nhóm, khái quát hoá kiến
côntrùng thức
Bàitập6 Tìm hiểu một số trong những bệnh Bài tập Pháttriểnnănglựctựhọc,
truyền do muỗi là vật ngoại tự nghiên cứu và phân tích, khai thác
chủ trung gian truyền khoá côngnghệthôngtin
bệnh
Bàitập7 Tìm hiểu một số trong những bệnh Bài tập Pháttriểnnănglựchợptác
truyền nhiễm ở địa ngoại nhóm,giaotiếp.
phương khoá
Bàitập8 Điều tra tình hình mắc Bài tập Pháttriểnnănglựchợptác
một số trong những bệnh truyền ngoại nhóm,giaotiếp,khaithác
nhiễmởđịaphương khoá côngnghệtin
Biệnphápthựchiện:
7/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
Saukhigiaocácbàitậpngoạikhoágiáoviênchialớpthànhcácnhóm
nhỏ,giaonhiệmvụcụthểchotừngnhóm.
Hướngdẫnhọcsinhcáchđặtcâuhỏi,ghichéptìmhiểuthôngtintại
địaphương.Nếucóhọcsinhchưarõvấnđề GVcóthể giảiđápthắcmắc
ngoàigiờlênlớp.
Kiểmtrakếtquảthựchiệncủahọcsinhtronggiờkiểmtrabàicũhoặc
giờtrảbài,đạidiệncácnhómtrìnhbàykếtquảhoạtđộngcủanhómtạilớp,
giáoviênđánhgiávàchođiểmHStheonhóm.
BÀI29:CẤUTRÚCCÁCLOẠIVIRUT
Bàitập1:
GiảithíchthíchnghiệmcủaFrankenvàConratnăm1957(H29.3SGKtrang
116).Năm1957,FrankenvàConratđãtiếnhànhthínghiệmtáchlõiẢnrakhỏi
prôtêincủa2chủngVRAvàB.Cả 2chủngđềucókhả nănggâybệnhcho
câythuốclá,nhưngkhácnhau ở cácvếttổnthươngtrênlá.Lấyaxitnuclêic
củachủngA trộnvớiprôtêincủachủngBthìchúngsẽ tự lắprápđể tạo
thànhVRlai.NhiễmVRlaivàocâythìcâysẽ bịbệnh.Phânlậptừ láthìsẽ
thuđượcchủngVRAhayB.
(GVcóthể hỏithêmnếulàmngượclạilấylõiARNchủngBtrộnvới
prôtêincủachủngAthìkếtquảphânlậpđượcVRchủngnào?)
Đápán:
KếtquảphânlậpđượcchủngvirutAvìlõiARNcủavirutA.VìARNquyết
địnhthôngtinditruyềncủaVR
(GVcóthể hỏithêmnếulàmngượclạilấylõiARNchủngBtrộnvới
prôtêincủachủngAthìkếtquảphânlậpđượcVRchủngnào?)
Bàitập2:
Sosánhsự khácbiệtgiữavirutvàvikhuẩnbằngcáchđiềnchữ có hoặc
không vàobảng(SGKtrang117).
Đápán:
Tínhchất Virút Vikhuẩn
Cócấutạotếbào Không Có
ChỉchứaADNhoặcARN Có Không
ChứacảADNvàARN Không Có
Chứaribôxôm Không Có
8/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
Sinhsảnđộclập Không Có
Thôngtinbổsung
*Có3kiểuphânloạivirut
1/Phânloạitheolõi
VirutlõiADN:Ađênô,
VirutlõiARN:HIV,virutkhảmthuốclá,
2/Phânloạitheovậtchủ:
Virutởngườivàđộngvật
Virutởvisinhvật
Virutởthựcvật
3/Phânloạitheocấutrúc:Khối,xoắn,hỗnhợp.
*Bảngcấutrúc,hìnhtháimộtsốloạivirut.
LoạiĐặcđiểm Hìnhdạng Axitnuclêic VỏPrôtêin Vỏngoài
Virutcấutrúcxoắn(ATM) Ốnghìnhtrụ ARN xoắn Gồm nhiều Khôngcó
đơn capsomexắp
xếp theo
vòngxoắn
Virut cấu Virut Gồm20mặt ADN xoắn Mỗitamgiác Khôngcó
trúckhối Ađênô mỗimặtlà1 kép cấu trúc bởi
tamgiácđều capsome
VirutHIV Hìnhcầu HaisợiARN Capsome nối Vỏ ngoàicó
đơn vớinhau gai
glicoprotein
Virut cấu trúc hỗn hợp Đầukhối đa ADN xoắn Đầudo Khôngcó
(PhagơT2) diện, đuôi kép capsomehình
hìnhtrụ tamgiácghép
lại
BÀI30:SỰNHÂNLÊNCỦAVIRUTTRONGTẾBÀOCHỦ
Bàitậpvềnhà
Bàitập3:TìmhiểunhữngđốitượngcónguycơnhiễmHIVcaoởđịa
phương.(GVhướngdẫnHStìmhiểunhữngđốitượngnàythườngởđộ tuổi
vịthànhniên,khôngcónghềnghiệpổnđịnh,cónhữngbiểuhiệnbấtthường,
cóthể lànhữngngườiởnơikhácđếnthườngtrútạiđịaphương.Hỏithông
quabố,mẹ,ngườilớntuổi,cáccánbộởthônxãhoặctrưởngtrạmytế)
Bàitập4: Tìmhiểuvề tìnhhìnhHIV/AIDStrênthế giớivà ở Việt
Nam
9/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
(GVhướngdẫnHStìmhiểuthôngtintrênGoogle.comhoặcquasáchbáo)
Đápán:
TìnhhìnhHIVAIDStrênthếgiới:
Năm1981pháthiệntrườnghợpnhiễmHIVđầutiênởMỹ.
Hiệnnay,có33triệungườinhiễmHIV.
Có16nghìnngười/ngàybịnhiễmmới.
TấtcảcácquốcgiađềucóngườinhiễmHIV.
Năm1990,pháthiệntrườnghợpnhiễmHIVđầutiên ở thànhphố Hồ Chí
Minh.
Tínhđếnngày30/09/2010cả nướccó180.312ngườinhiễmHIV/AIDS.
Trongđócó48.568ngườiđãtửvongvìcănbệnhnày.
Hiệnnay,tấtcả cáctỉnh,thànhphố trongcả nướcđềucóngườinhiễm
HIVAIDS.
BÀI31:VIRUTGÂYBỆNHVÀỨNGDỤNGCỦAVIRUT
TRONGTHỰCTIỄN
Bàitập5:Virutkísinhvisinhvật,thựcvậtvàcôntrùng
Loạivirut Đặcđiểm Táchại Biệnphápphòngtránh
VR kí sinh ADNxoắnkép. Virutnhânlênlàmchết Tuân theo qui trình vô
VSV 90%làcóđuôi. hàng loạt vi trùng trùngtrongquátrìnhsản
trongnồilênmentổn xuất
thất lớn cho nhiều Kiểm tra vi trùng
ngành công nghiệp vi trước lúc đưa vào sản
sinh xuất.
VR kí sinh Bộ gen là ARN Gâytắcmạch Chọngiốngsạchbệnh.
thựcvật mạchđơn. hìnhtháiláthayđổi: Luâncanhcâytrồng.
VRxâmnhậpvào xoănlá,đốmlá Vệsinhđồngruộng.
tế bào nhờ những thânbịlùn,còicọc Tiêu diệt những côn trùng nhỏ
vết thương của truyềnbệnh
TV.
VR lan qua cầu
sinhchất.
VR kí sinh NhómVRchỉkí Virut (Baculo) kí sinh Tiêudiệtđộngvậttrung
côntrùng sinhởcôntrùng. ở nhiều sâu bọ ăn lá giantruyềnbệnh,
Nhóm VR kí sâubịchết.
sinh ở côn trùng nhỏ Virutsinhrađộctố.
sauđómớinhiễm Khi côn trùng nhỏ (muỗi,
10/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
vàongườivàĐV. bọ chét,) đốt người
và thú hoang dã VR sẽ
xâmnhậpvàgâybệnh
Bàitập6:
Tìmhiểumộtsố bệnhtruyềnnhiễmdomuỗilàvậtchủ trunggiantruyền
bệnh.
(GVhướngdẫnHStìmthôngtrênGoogle.comquasáchbàitậpsinhhọc10,
hỏiđápsinhhọc10hoặcquacácphươngtiệnthôngtinđạichúng.)
Tênbệnh Nguyênnhân Triệuchứngvàtác Cáchphòngtránh
hại
Sốtxuất
huyết
Viêmnão
NhậtBản
Sốtrét
GIÁOÁNVÍDỤ
BÀI32:BỆNHTRUYỀNNHIỄMVÀMIỄNDỊCH
I.Mụctiêu:
1.Kiếnthức:
Nêuđượckháiniệmcơbảnvềbệnhtruyềnnhiễm,cácphươngthức
lantruyền
Nêuđượcmộtsốnhómbệnh,conđườnglâynhiễmcủamộtsốbệnh
phổbiếndoVRgâyra.
Phânbiệtcáckháiniệmvềmiễndịch,khángnguyên,khángthể.
Phânbiệtđược đặcđiểmcủamiễndịchkhôngđặchiệuvàmiễn
dịchđặchiệu.
2.Kĩnăng:
NghiêncứuSGK
Sosánh,phântíchmộtsốnhómbệnhdoVRgâyra.
Vậndụngkiếnthứcgiảithíchcáchiệntượngthựctế bằngcơ sở
khoahọc.
11/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
3.Tháiđộ
Yêukhoahọc,quýtrọngnhữngtựukhoahọcconngười đãnghiên
cứu.
Nângcaoýthứcphòngtránhcácbệnhtruyềnnhiễm,giữgìnvệ sinh
cánhânvàcộngđồng.
II.Phươngpháp,phươngtiện
1. Phươngpháp
Vấnđáptìmtòi
NghiêncứuSGKtìmtòi
Thảoluậnnhóm.
2. Phươngtiện
Máychiếu,cáchìnhảnh,thôngtinbổsungliênquanđếnbàigiảng.
PHTsố1:Cácphươngthứclâytruyềnvàphòngtránh
PHTsố2:Phânbiệtmiễndịchkhôngđặchiệuvàmiễndịchđặchiệu
PHTsố3:Phânbiệtmiễndịchthểdịchvàmiễndịchtếbào.
III.Trọngtâmbàigiảng:
Đặcđiểmcủabệnhtruyềnnhiễmvàmiễndịch.
IV.Tổchứccáchoạtđộngdạyvàhọc:
1. Ổnđịnhlớp.
2. Kiểmtrabàicũ:(3)
VRxâmnhậpvàgâybệnhchoVSV,thựcvậtvàcôntrùngnhưthếnào?
Nêunhữnghiểubiếtcủaemvềmộtsố bệnhdomuỗilàvậtchủ trung
giantruyềnbệnh.
3. Bàimới
BÀI32:BỆNHTRUYỀNNHIỄMVÀMIỄNDỊCH
PHƯƠNGPHÁP NỘIDUNG
Hoạtđộng1: Tìmhiểunhữngvấnđề I.Bệnhtruyềnnhiễm:
chungvềbệngtruyềnnhiễm:(15) 1.Nhữngvấnđềchungvềbệnh
GVđưamộtsốbệnh truyềnnhiễm:
1.BệnhlaoVK
2.Bệnhsỏithận
3.BệnhViêmnãoNhậtBảnVR
4.BệnhsốtrétĐộngvậtnguyênsinh
12/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
GV: Trong những bệnh trên bệnh nào là a)Kháiniệm:
bệnhtruyềnnhiễm?Vìsao?Tácnhân Bệnhtruyềnnhiễmlàbệnh do
gâyracácbệnhtrên? VSVgâyra,cókhảnănglâylantừ
HS:Bệnh1,3,4vìcókhảnănglâylan cáthểnàysangcáthểkhác.
GV:Bệnh truyền nhiễm là gì? Muốn b)Tácnhângâybệnh:
gây bệnh truyền nhiễm phải có điều Tácnhângâybệnh:Vikhuẩn,vi
kiệngì? nấm, Vi rút, Động vật nguyên
HS:Có3điềukiện sinh
GV:hãykể thêmmộtsố bệnhtruyền c)Điềukiệngâybệnh:
nhiễmmàembiết? +Độclực
+Sốlượngđủlớn
+Conđườngxâmnhậpthíchhợp
GV:chialớplàm8nhóm 2.Cácphươngthứclâytruyềnvà
GVyêucầuHShoànthànhPHTsố1. phòngtránh
HShoạtđộngnhóm,đểhoànthànhPHT
trong7phút
Hếtgiờđạidiệncácnhómtrìnhbày PHTsố1
GVđánhgiáhoànchỉnhkiếnthức
Hoạt động 2: Nêu được khái niệm II.Miễndịch
miễndịchvàphânbiệtcácloạimiễn 1.Kháiniệm:
dịch:(20)
GV:Xungquanhtacó rấtnhiềuVSV Miễndịchlàkhả năngtự bảovệ
gâybệnhnhưngvìsaođasố chúngta đặcbiệtcủacơthể chốnglạicác
vẫnsốngkhoẻmạnh? tácnhângâybệnhkhichúngxâm
HS:nhờkhảnăngmiễndịch nhậpvàocơthể.
GV:thếnàolàmiễndịch?
HS:trảlời Khángnguyên
GV:Dựavàokiếnthứchọclớp8hãy
chobiếtthếnàolàkhángnguyên,kháng
thể?
Khángthể
GV:giảnggiảithêmvề khángnguyên
khángthể,giữakhángnguyênvàkháng
thể mang tích đặc hiệuVD tiêm
vacxinlà hìnhthứcđưakhángnguyên
lạ vàocơ thể kíchthíchcơ thể sinhra
13/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
khángthểđặchiệu
GVvấnđápcácemđãđượctiêmvacxin 2.Cácloạimiễndịch
gì,chưađượctiêmvacxingì?
GV:Cómấyloạimiễndich?
GV:yêucầuhọcsinhphânbiệt2loại
miễndịchkhôngđặchiệuvàđặchiệu
theoPHTsố2
GVyêucầuHSphânbiệtcácloạimiễn
dịchđặchiệutheoPHTsố3
HSthảoluận23đểhoànthành
GVhoànthiệnkiếnthức. PHTsố2
GV: trong 2 loại miễn dịch loại nào
đóng vai trò chủ yếu trong khối mạng lưới hệ thống
miễndịchcủacơthể?
HS:miễndịchtếbào PHTsố3
ĐápánPHTsố1
Tênbệnh VSVgâybệnh Phươngthứclây Cáchphòngtránh
truyền
Tả,lị Vikhuẩn Quaănuống(tiêuhoá) Vệsinhănuống
HIV/AIDS VRHIV 3 cách: qua máu; quan Antoàntrongtruyền
hệ tình dục; mẹ sang máuvàtìnhdục
con
Cúm VRcúm Hôhấp Cáchlinguồnbệnh
Lao Vikhuẩnlao Hôhấp Cáchlibệnh
Vệsinhmôitrường
Sốtrét Độngvật Muỗiđốt Vệsinhnhàcửa,tiêu
nguyênsinh diệt muỗi, ngủ
màn
ĐápánPHTsố2
14/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
Cácloại Miễndịchkhôngđặchiệu Miễndịchđặchiệu
miễndịch
Điều kiệnLàloạimiễndịchtự nhiênmang Xảy ra khi có kháng nguyên
để sở hữu miễn
tínhbẩmsinh,khôngđòihỏiphải xâmnhập
dịch cótiếpxúcvớikhángnguyên.
Cơ chế tác
Ngăn cản không cho VSV xâm Hình thành kháng thể làm
động nhậpvàocơ thể (da,niêmmạc, khángnguyênkhônghoạtđộng
nhungmaođườnghôhấp,nước được.
mắt,) Tế bàoTđộctiếtprôtêinđộc
Tiêu diệt những VSV xâm nhập làm tan tế bào nhiễm, khiến
(thựcbào,tiếtdịchpháhuỷ) VRkhônghoạtđộngđược
Tính đặc Khôngcótínhđặchiệu Cótínhđặchiệu
hiệu
ĐápánPHTsố3
Miễndịchthểdịch Miễndịchtếbào
Phương Cơthểsảnxuấtrakhángthểđặc Cósựthamgiacủacáctế
thứcmiễn hiệu bàoTđộc
dịch
Cơchếtác Khángnguyênphảnứngđặchiệuvới Tế bào T độc tiết prôtêin
động kháng thể làm cho kháng nguyên độc làm tan tế bào nhiễm
khônghoạtđộngđược. khiến VR không nhân lên
được.
4.Củngcố:(4)
Nêucácbiệnphápphòngtránhbệnhtruyềnnhiễm?
Trắcnghiệm
Câu1:Bệnhtruyềnnhiễmlàgì?
A.Bệnhlâytruyềntừthếhệtrướcchothếhệsau.
B.Bệnhdogenquyđịnhvàđượctruyềntừcáthểnàysangcáthểkhác.
C.Bệnhbẩmsinh,cáthểmớisinhrađãcó.
D.Bệnhlâytruyềntừcáthểnàysangcáthểkhác.*
Câu2:Bệnhtiêuchảydovirutgâynênlâytruyềntheođường:
A.hôhấp.
B.tiêuhóa.*
C.quanhệtìnhdục.
15/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
D.niệu.
Câu3:Miễndịchtựnhiênmangtínhbẩmsinhđượcgọilà:
A.miễndịchđặchiệu.
B.miễndịchthểdịch.
C.miễndịchkhôngđặchiệu.*
D.miễndịchtếbào.
Câu4:Khángnguyênlàgì?
A.Làprôtêinlạcókhảnăngkíchthíchcơthểtạođápứngmiễndịch*
B.Là prôtêin được sản xuất ra chống lại sự xâm nhập của kháng
nguyênlạ.
C.Làvacxin
D.Làhuyếtthanh
5.Hướngdẫnvềnhà(2phút)
Bài tập 7 :Tìm hiểu một số trong những bệnh truyền nhiễm ở địa
phương
(GV chia mỗi lớp làm 4 nhóm, mỗi nhóm cử 1 HS làm đội
trưởng,điềutraở4xãkhácnhau,hướngdẫnhọcsinhtìmhiểumộtsố
bệnhtruyềnnhiễm ở trạmytế xãtheobảngsau.GVcóthể liênhệ
trướcvớitrưởngtrạmytếxãđểHSthựchiệnđượcthuậnlợi)
Tênbệnhvàtác Triệuchứngvàtác Phươngthức Phòngtránh
nhângâybệnh hại lâylan
BệnhChlamydia(
Vikhuẩn
Chlamydia)
BệnhviêmganB
(VirutHBV)
Bệnhdại(Virut
rhabdo)
Thủy đậu do
virut Varicella
Zoster
16/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
Bàitập8:
PHIẾUĐIỀUTRATÌNHHÌNHMẮCMỘTSỐBỆNHTRUYỀNNHIỄMỞĐỊAPHƯƠNG
Nhóm:……..Lớp:……… (Thờigiantừ4/20144/năm ngoái)
Mộtsốbệnhtruyềnnhiễmthườnggặp
Địachỉ
TT Họvàtên Tuổi Cúm Đaumắt Quaibị Thủy Sốtxuất Rubella Bệnh
(Xã,thôn)
đỏ đ ậu huyết khác
1 NguyễnVănA 41 ĐạiXuyên +
2
3
4
5
6
7
8
9
VớibàitậpnàyHSphảitìmhiểuthôngtintạicáchộgiađình.GVchialớplàm4nhómmỗinhómcử1HSlàmtrưởngnhóm,
mỗinhómphảiđiềutraítnhất10hộgiađìnhcóhìnhảnhminhchứng.GVhướngdẫnHSđặtcâuhỏivàghichépthôngtin.
17/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
CHƯƠNGIII:THỰCNGHIỆMSƯPHẠM
I.Mụcđích
Nghiêncứutácđộngcủamộtsố biệnphápnhằmpháttriểnmộtsố
nănglựcchohọcsinh.
II.Nộidung
ĐiềutrakếtquảhọclựchọcsinhtrướcTN.
– Thiết kế những bài học kinh nghiệm tay nghề trong chương III Sinh học 10 THPT theo
phươngphápdạyhọctrêncơ sở xâydựngmộtsố bàitập,thôngtinbổ sung
pháttriểnnănglựcchoHS
Kiểmtra,đánhgiáhiệuquảcủaviệcrènnănglựcchoHS.
III.Phươngpháp
1.Chọnlớp,chọntrường
TôitiếnhànhthựcnghiệmởtrườngTHPTPhúXuyênA
LớpTN(10A2,10A6),lớpĐC(10A1,10A3)cáclớpđượcchọntương
đốiđồngđềuvềchấtlượngvàsĩsố.
2.Bốtríthínghiệm
CáclớpTNthiếtkếgiáoántheophươngpháptíchcực,xâydựngcác
bàitậpnhằmpháttriểnnănglựcchoHS.
CáclớpĐCxâydựnggiáoántheophươngpháptruyềnthống.
IV.Kếtquảthựcnghiệm
1Đánhgiáđinhlượng
*Bảng1:ĐiềutracáclớpchấtlượngmônsinhhọccáclớptrướckhiTN
Lớp Sĩsố Họclực
Giỏi Khá Trungbình Yếu Kém
10A1 45 8(17,7%) 19(42,3) 15(33,3%) 3(6,7%) 0
10A2 45 9(20%) 18(40%) 17(3,8%) 1(2,2%) 0
10A3 45 6(13,3%) 20(44,4%) 19(42,3%) 0(0%) 0
10A6 43 5(11,6%) 21(48,8%) 13(30,2%) 4(9,4%) 0
18/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
NhưvậycáclớpTNvàĐCcóchấtlượngbộmôntươngđốiđồngđềunhau
vãsĩsốkhôngchênhlệnnhiều,tỉlệhọcsinhcóhọclựcgiỏikhôngcao.
SaukhidạyxongchươngIIItôicho4lớplàmbàithuhoạchchươngvà
bàikiểmtrahọckìIIvớiđềnhưnhau,tôithuđượckếtquảnhưsau:
*Bảng2:KếtquảbàithuhoạchchươngIII
Phươn Lớp Số Sốbàithuhoạchđạtđiểmtrungbình
gán bài 14 5 6 7 8 9 10
10A2 45 0 2 9 16 15 3 0
TN 10A6 43 0 5 11 13 12 2 0
10A1 46 3 10 16 8 9 0 0
ĐC 10A3 47 4 9 17 12 5 0 0
Tổng TN 88 0 7 20 29 27 5 0
hợp (7,9%) (22,7%) (32,9%) (30,8%) (5,7%)
ĐC 93 7 19 33 20 14 0 0
(7,5%) (20,4%) (35,5%) (21,5%) (15,1%)
Quabảng2chothấy:Sauthựcnghiệmsưphạmđiểmtrungbìnhcủa
HS ở cáclớpTNcaohơnhẳncáclớpđốichứng.Cụ thể ở cáclớpTNcó
5,6%HSđạtđiểm9,tỷlệHSđạtđiểm7,8tươngđốicao,khôngcóHSđạt
điểmdưới5.Còn ở cáclớpĐCtỷ lệ HSđạtđiểmdưới5tươngđốicao
(7,6%),khôngcóHSnàođạtđiểm9,tỷlệhọcsinhđạtđiểm7,8cũngthấp
hơnởcáclớpTN.Nhưvậy ởcáclớpTNthìHSđượclàmcácbàitậpngoại
khóathìcácemnắmcháckiếnthứchơncácemtìmhiểuđượcnhiềuthôngtin
hơnvàkhilàmthuhoạchchươngcácemcókếtquảcaohơnnhiềusovớicác
lớpĐC.
*Bảng3:KếtquảbàikiểmtrahọckìII
Phươn Lớp Số SốbàikiểmtrahọckìIIđạtđiểmtrungbình
gán bài 14 5 6 7 8 9 10
10A2 45 0 0 0 6 9 18 12
TN 10A6 43 0 0 0 9 13 16 5
10A1 46 0 1 4 9 20 12 0
ĐC 10A3 47 0 2 3 15 14 13 0
Tổng TN 88 0 0 0 15 22 34 17
hợp (17,0) (25,0%) (38,7%) (19,3%)
ĐC 93 0 3 7 24 34 25 0
(3,2%) (7,5%) (25,8%) (36,6%) (26,9%)
19/28
- DạyhọcđịnhhướngpháttriểnmộtsốnănglựcchohọcsinhtrongchươngIIISinhhọc10
Quabảng3chothấy:SaukhilĩnhhộikiếnthứcchươngIIIthìtrithức
khoahọcvẫnđậmnéttrongnhậnthứccủahọcsinhởcáclớpthínghiệm,do
đókhilàmbàikiểmtrahọckỳcácemđạtkếtquảnhưsau:ỞcáclớpTNtỷ
lệHS100%HSđạtđiểmkhávàgiỏi,khôngcóHSnàođạtđiểm5và6,tỉlệ
HSđạtđiểm10tươngđốicao.TrongkhiởcáclớpĐCvẫncònHSđạtđiểm
5,6,tổngsốHSđạtđiểmgiỏichỉchiếm63,5%,khôngcóHSđạtđiểm10.
2.Đánhgiáđịnhtính.
Khôngkhílớphọc:CáclớpTN:khiGVbàitập,thôngtinbổ sungem
rấtchúýlắngnghe,hứngthú.KhicóPHThayyêucầuHSđộclậpnghiên
cứuSGKcácemnghiêmtúcthựchiện,Khiđượcgiaobàitậpngoạikhóacác
emhăngháinhậnnhiệmvụđượcgiao.Khikiểmphầnbàitậpcủacácemthì
HShàohứngvềphầntrìnhbàycủanhómmình,tháiđộhợptácvớigiáoviên,
tự tintrìnhbàyvấnđề màmìnhđãđượclĩnhhội,từ đócácemcóthể vận
dụngkiếnthứcđượchọcvàobàithuhoạchvàcóýphòngtránhcácbệnh
truyềnnhiễmthườnggặp.SaukhiđượchọcChươngIIIVirutvàbệnhtruyền
nhiễmcácemcảmthấyyêumếmmônSinhhọchơn,cócáchnhìntổngthể
về thế giớiVSV,biếtđượcsự nguyhiểmcủamộtsố bệnhtruyềnnhiễm,
cácembiếtcáchđểbảovệchínhmìnhvàngườithân.Nhiềuemcóướcmơ
trởthànhnhàkhoahọc,bácsĩđểtìmranhữngphươngthuốcchữabệnhcho
mọingười.Tâmsự củaemNguyễnNhị LanAnhlớp10A2: Saukhihọc
xongchươngIIIVirutvàbệnhtruyềnnhiễm,ngoàinhữngkiếnthứcđược
họctrênlớpcôgiáocònchochúngemtìmhiểuthựctếvềbệnhtruyềnnhiễm
ở địaphương.Emthấyđólàmộthoạtđộngrấtbổ ích:trướckiacónhiều
bệnhtruyềnnhiễmrấtnguyhiểmmàemkhôngđượcbiết,bâygiờemđãbiết
nguyênnhân,triệuchứngvàcáchphòngtránhmộtsốbệnhtruyềnnhiễmnhư
:sốtxuấthuyết,viêmnãoNhậtBảnKhicùnglàmviệcvớinhauemđãrèn
luyệnđượckỹnănggiaotiếp,khôngcònngạingùngkhigiaotiếpvớingười
lạ.Emđãcónhiềukiếnthứcvề việcphòngtránhcácbệnhtruyềnnhiễm
chobảnthânvàgiađình,cũngnhưýthứccộngđộngvềsựnguyhạimàbệnh
truyềnnhiễmgâynên. Ướcmơ củaemsaunàylàtrở thànhbácsĩđể chữa
bệnhvàtưvấnchobệnhnhâncáchbảovệsứckhoẻ.Emmongrằngcácnhà
khoahọcsẽtiếptụcnghiêncứuđểtìmraphươngthuốcchữacácbệnhnhư
cácbệnhnguyhiểmnhư viêmganB,HIVđể mọingườicómộttươnglai
tươisánghơn.
20/28
|
